Τα τελευταία χρόνια, άρθρα, blogs και αναρτήσεις στα social media επαναφέρουν διαρκώς το ίδιο ερώτημα: ποια είναι η «σωστή» θέση για το σκίαστρο του παραθύρου;
Φως ή σκοτάδι στα 35.000 πόδια; Μια φαινομενικά ασήμαντη λεπτομέρεια έχει εξελιχθεί σε μικρό… εμφύλιο μέσα στην καμπίνα.
Στην πράξη, το δίλημμα «ανοιχτό ή κλειστό;» αρκεί για να προκαλέσει εντάσεις. Για κάποιους, η θέα από ψηλά –σύννεφα, ακτογραμμές, απέραντο γαλάζιο– είναι αναπόσπαστο κομμάτι της εμπειρίας της πτήσης. Για άλλους, η ιδανική καμπίνα θυμίζει «σκοτεινό κουτί», ώστε να κοιμηθούν, να παρακολουθήσουν μια ταινία ή απλώς να αποφύγουν την αντηλιά. Έτσι, ένα απλό πλαστικό σκίαστρο μετατρέπεται στο νέο πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ επιβατών.
Αφορμή για την πιο πρόσφατη συζήτηση στάθηκε ο Τζέφρι Μόργκενθάλερ, ο οποίος ταξίδευε πάνω από την Καραϊβική. Όπως έγραψε, η θέα ήταν «εκθαμβωτική» — ωστόσο όλα τα υπόλοιπα παράθυρα στην καμπίνα παρέμεναν κλειστά. «Μπορούμε να ξανακανονικοποιήσουμε τα ανοιχτά παράθυρα στις ημερήσιες πτήσεις;» διερωτήθηκε, περιγράφοντας ότι πετούσε «μέσα σε έναν σκοτεινό μεταλλικό σωλήνα». Οι αντιδράσεις στα social media υπήρξαν άμεσες και έντονες: πολλοί υπερασπίστηκαν το σκοτάδι, ορισμένοι στάθηκαν εχθρικοί, ενώ δεν έλειψαν κι εκείνοι που αναρωτήθηκαν τι ακριβώς μπορεί να δει κανείς από τέτοιο ύψος.
Η αντιπαράθεση κάθε άλλο παρά καινούργια είναι. Τα τελευταία χρόνια, η δημόσια συζήτηση για την «ορθή» θέση του σκιάστρου παραμένει ζωντανή. Ορισμένοι χαρακτηρίζουν τη συστηματική επιμονή στα κλειστά παράθυρα «οριακά κοινωνιοπαθητική». Άλλοι αντιτείνουν πως είναι «διαβολικό» να πλημμυρίζει φως η καμπίνα όταν οι υπόλοιποι προσπαθούν να ξεκουραστούν. Ακόμη και ο Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με δημοσιεύματα, έχει δηλώσει ότι δεν κοιμάται στις πτήσεις και προτιμά να κοιτά έξω «παρακολουθώντας για πυραύλους και εχθρούς».
Στο ίδιο κλίμα, η συγγραφέας και travel writer Μαρίζελ Σαλαζάρ έγινε viral όταν δημοσίευσε φωτογραφία από πτήση, στην οποία το έντονο φως από μπροστινό παράθυρο την ενοχλούσε. Δεν ζήτησε από τον συνεπιβάτη να κατεβάσει το σκίαστρο, καθώς δεν ήταν βέβαιη αν «επιτρέπεται» εθιμοτυπικά. Προτίμησε να φορέσει γυαλιά ηλίου για να αποφύγει τον πονοκέφαλο και να κρατήσει το δικό της παράθυρο κλειστό. Τα σχόλια υπήρξαν τόσο διχαστικά, ώστε τελικά τα απενεργοποίησε. «Οι άνθρωποι είναι τρομερά παθιασμένοι με αυτό», σχολίασε, συγκρίνοντας τη συζήτηση με εκείνη γύρω από τις ανακλινόμενες θέσεις.
Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: ποιος έχει τον τελευταίο λόγο; Η ειδικός εθιμοτυπίας Ζακλίν Γουίτμορ, πρώην αεροσυνοδός, ξεκαθαρίζει ότι ο επιβάτης της θέσης στο παράθυρο έχει το «προνόμιο και την ευθύνη» να αποφασίζει. Αν το φως ενοχλεί, οι υπόλοιποι μπορούν να ζητήσουν ευγενικά να κατέβει το σκίαστρο. Αντίθετα, το συνεχές ανεβοκατέβασμα ή οι παρεμβάσεις χωρίς συνεννόηση θεωρούνται κακή πρακτική.
Από την πλευρά του πληρώματος καμπίνας, ο Ριτς Χέντερσον, αεροσυνοδός σε μεγάλη αμερικανική εταιρεία και παρουσιαστής podcast, παραδέχεται ότι συχνά καλείται να μεσολαβήσει. Όπως σημειώνει, «Και οι δύο πλευρές είναι φανατικές». Οι υποστηρικτές του σκοταδιού επιδιώκουν ξεκούραση και καλύτερη ορατότητα στις οθόνες τους. Οι φίλοι του ανοιχτού παραθύρου επικαλούνται τη θέα, αλλά και τη μείωση της κλειστοφοβίας ή της ναυτίας.
Υπάρχει, τέλος, και η παράμετρος της ασφάλειας. Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας των ΗΠΑ δεν επιβάλλει συγκεκριμένη ρύθμιση για τα σκίαστρα, όμως πολλές αεροπορικές εταιρείες ζητούν να παραμένουν ανοιχτά κατά την απογείωση και την προσγείωση. Η Delta Air Lines ενδέχεται να το απαιτεί στις θέσεις εξόδου κινδύνου για λόγους ορατότητας, ενώ η United Airlines ενθαρρύνει το άνοιγμά τους στις κρίσιμες φάσεις της πτήσης. Παράλληλα, η Διεθνής Ένωση Αερομεταφορών χαρακτηρίζει «βέλτιστη πρακτική» τα ανοιχτά σκίαστρα σε τροχοδρόμηση, απογείωση και προσγείωση, ώστε πλήρωμα και επιβάτες να έχουν σαφή εικόνα των εξωτερικών συνθηκών σε περίπτωση ανάγκης.
Ο ίδιος ο Χέντερσον παραδέχεται ότι, ως επιβάτης, απολαμβάνει τη θέα κατά την απογείωση και την προσγείωση, αλλά στο cruising προτιμά να κλείνει το παράθυρο. Άλλοι ταξιδιώτες, όπως η δημιουργός περιεχομένου Κέλι Μενγκ, έχουν αναθεωρήσει ακόμη και την επιλογή θέσης τους ύστερα από πολύωρες πτήσεις με διαρκές φως.
Είναι, άραγε, το σκοτάδι στη καμπίνα μια νέα «τάση»; Σε ορισμένες αγορές, ιδίως στις ΗΠΑ, το κλείσιμο των παραθύρων μοιάζει σχεδόν αυτονόητο — είτε για λόγους θερμοκρασίας είτε για άνεση ύπνου και ψυχαγωγίας. Για άλλους, ωστόσο, η θέα από ψηλά παραμένει ένα μικρό θαύμα της σύγχρονης μετακίνησης.
Ίσως τελικά η απάντηση να βρίσκεται κάπου στη μέση: λίγη ευγένεια, λίγη συνεννόηση και αρκετή κατανόηση. Κι αν η ισορροπία δεν βρίσκεται; Τότε ισχύει η πιο απλή εκδοχή: διαχειρίσου το παράθυρο της θέσης που έχεις επιλέξει.
