Αυξανόμενη ανησυχία προκαλεί στους ειδικούς του αεροπορικού κλάδου η συμπεριφορά ορισμένων επιβατών κατά τη διάρκεια καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, καθώς πολλοί επιλέγουν να καταγράφουν βίντεο με τα κινητά τους τηλέφωνα ή να αναζητούν τις αποσκευές τους, αντί να ακολουθούν άμεσα τις οδηγίες εκκένωσης.
Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, οι ενέργειες αυτές μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο όχι μόνο τη ζωή των ίδιων των επιβατών, αλλά και την ασφάλεια όλων όσοι βρίσκονται στο αεροσκάφος. Μάλιστα, ορισμένοι υποστηρίζουν ότι θα πρέπει να εξεταστεί ακόμη και η επιβολή προστίμων σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης.
Τα επιβατικά αεροσκάφη σχεδιάζονται ώστε να μπορούν να εκκενωθούν πλήρως μέσα σε 90 δευτερόλεπτα. Ωστόσο, η προσπάθεια ανάκτησης χειραποσκευών κατά τη διαδικασία εξόδου ενδέχεται να καθυστερήσει σημαντικά την εκκένωση, μπλοκάροντας διαδρόμους και εξόδους κινδύνου, ενώ υπάρχει κίνδυνος πρόκλησης τραυματισμών ή φθοράς στις τσουλήθρες διαφυγής.
Με στόχο την ευαισθητοποίηση του κοινού, η Διεθνής Ένωση Αερομεταφορών (IATA) ξεκίνησε εκστρατεία ενημέρωσης με το μήνυμα «σώστε μια ζωή, όχι μια τσάντα». Η πρωτοβουλία αυτή ακολούθησε τη δημοσιοποίηση βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στα οποία καταγράφονται επιβάτες να απομακρύνονται από αεροσκάφη που εκκενώνονται, κρατώντας τις αποσκευές τους.
Η σημασία της συμμόρφωσης στις οδηγίες ασφαλείας
Ο Νικ Καρίν, ανώτερος αντιπρόεδρος της IATA για τις επιχειρήσεις και την ασφάλεια, υπογράμμισε ότι βασική προτεραιότητα είναι η σωστή ενημέρωση των ταξιδιωτών. Όπως δήλωσε, «είναι πολύ σημαντικό να αφήνουν πίσω τις χειραποσκευές τους. Πρέπει να μεταδώσουμε αυτό το μήνυμα με σαφήνεια».
Σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε ταξιδιώτες από το Ηνωμένο Βασίλειο, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Σιγκαπούρη και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, μόλις το 61% γνώριζε τους σχετικούς κανόνες ασφαλείας. Αναφερόμενος στα αποτελέσματα της μελέτης, ο Καρίν σημείωσε: «Τέσσερις στους δέκα επιβάτες δεν συνειδητοποιούν καν ότι αναμένεται από αυτούς να αφήνουν τα σκουπίδια τους πίσω».
Ερωτηθείς σχετικά με το ενδεχόμενο επιβολής προστίμων, εμφανίστηκε θετικός, δηλώνοντας: «Ναι, αν μπορούσαμε να τα εφαρμόσουμε. Θα μπορούσε να προχωρήσει, καθώς υπάρχουν ρυθμιστικές αρχές που το υποστηρίζουν». Παράλληλα, διευκρίνισε ότι δεν εξετάζονται προς το παρόν τεχνικές λύσεις, όπως το αυτόματο κλείδωμα των αποθηκευτικών χώρων αποσκευών. Ωστόσο, πρόσθεσε: «Ας ξεκινήσουμε με την εκπαίδευση – στη συνέχεια θα πρέπει να γίνουμε λίγο πιο αυστηροί, είτε με την επιβολή κυρώσεων είτε με το κλείδωμα των αποθηκευτικών χώρων».
Αντίστοιχες επισημάνσεις έκανε και η Ομοσπονδιακή Διοίκηση Αεροπορίας των ΗΠΑ (FAA), η οποία διαπιστώνει αυξημένα περιστατικά μη συμμόρφωσης των επιβατών με τις οδηγίες του πληρώματος. Ο διοικητικός υπάλληλος της FAA, Μπράιαν Μπέντφορντ, ανέφερε χαρακτηριστικά: «Σε αυτές τις στιγμές, η συμμόρφωση είναι κρίσιμη. Οι επιβάτες πρέπει να ενεργούν γρήγορα, να ακολουθούν τις οδηγίες χωρίς δισταγμό και να αφήνουν πίσω όλα τα προσωπικά τους αντικείμενα».
Σπάνια περιστατικά, αλλά με σοβαρές συνέπειες
Παρότι οι εκκενώσεις αεροσκαφών παραμένουν σχετικά σπάνιες, με περίπου 30 περιστατικά ετησίως, τα παραδείγματα των τελευταίων ετών αναδεικνύουν τη σημασία της τήρησης των πρωτοκόλλων ασφαλείας.
Κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους, δύο πτήσεις με προορισμό το Ηνωμένο Βασίλειο εκκενώθηκαν πριν από την απογείωση εξαιτίας υποψιών για πυρκαγιά. Επιπλέον, τον περασμένο Ιούλιο, 18 επιβάτες τραυματίστηκαν ελαφρά κατά την αποβίβασή τους από αεροσκάφος της Ryanair στο αεροδρόμιο της Πάλμα. Επιβάτες που βίωσαν το περιστατικό περιέγραψαν την εκκένωση ως «απόλυτη καταστροφή».
Βίντεο από ανάλογα συμβάντα έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις καταγράφονται άτομα να χρησιμοποιούν τα κινητά τους τηλέφωνα για τη λήψη εικόνων ή να απομακρύνονται μεταφέροντας αποσκευές από τις εξόδους κινδύνου.
Η ανθρώπινη συμπεριφορά υπό συνθήκες πίεσης
Από την πλευρά τους, ορισμένοι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι αντιδράσεις αυτές συνδέονται με τον τρόπο λειτουργίας του ανθρώπινου εγκεφάλου σε συνθήκες έντονου στρες.
Ο Μπρετ Μόουλσγορθ, καθηγητής ανθρώπινων παραγόντων και αεροπορικής ασφάλειας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Νότιας Ουαλίας, εξήγησε ότι οι άγνωστες και απειλητικές καταστάσεις μπορούν να περιορίσουν την ικανότητα λήψης ορθολογικών αποφάσεων.
Σύμφωνα με τον ίδιο, για περίπου το 75% των ανθρώπων «η ικανότητά τους να επεξεργάζονται πληροφορίες είναι περιορισμένη. Σε αυτές τις περιστάσεις, αν έχουν τις αποσκευές τους στα ντουλάπια πάνω από τα καθίσματα, θέλουν να τις πάρουν μαζί τους».
Ο Δρ Λιβάι Μπρίντινγκ, ανώτερος ελεγκτής στην United Airlines, ανέφερε ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, η αντίδραση των επιβατών συνδέεται με τη διάθεση καταγραφής και κοινοποίησης γεγονότων μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Όπως σημείωσε, μπορεί να υπάρχει «κάποια δυσπιστία και αποσύνδεση από την κατάσταση», ενώ πρόσθεσε ότι πολλοί από τη γενιά του TikTok «είχαν την τάση να βγάζουν το τηλέφωνό τους».
Παράλληλα, υπογράμμισε τη δυσκολία της διαρκούς ενημέρωσης των επιβατών, δηλώνοντας: «Κάθε μέρα είναι μια μάχη να περάσουμε το μήνυμα… Οι επιβάτες μας δεν ζουν καθημερινά με την ασφάλεια των πτήσεων όπως εμείς».
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και η Ρέιτσελ Λάουντερμιλκ, διευθύντρια ασφάλειας πτήσεων στη Southwest Airlines, η οποία τόνισε ότι τα πληρώματα καμπίνας καλούνται να διαχειριστούν άμεσα τη συμπεριφορά των επιβατών σε κρίσιμες στιγμές. Όπως ανέφερε: «Είναι δύσκολο να αλλάξουμε νοοτροπία και να αρχίσουμε να τους φωνάζουμε προς τους επιβάτες, αλλά αυτό είναι που προσπαθούμε να κάνουμε».
Κλείνοντας, επισήμανε: «Υπάρχει ένας εγγενής κίνδυνος στα αεροσκάφη – αλλά κανείς δεν πιστεύει ότι θα συμβεί σε αυτόν. Ή πιστεύουν ότι θα είναι εντάξει, ακόμα και αν πάρουν μια τσάντα».
Αναφερόμενος στην εκστρατεία ενημέρωσης της IATA, ο Μόουλσγορθ εξέφρασε επιφυλάξεις ως προς την αποτελεσματικότητά της, σημειώνοντας ότι έρευνες έχουν δείξει πως μόλις οι μισοί επιβάτες που παρακολουθούν τα βίντεο ασφαλείας συγκρατούν ουσιαστικά τις σχετικές πληροφορίες.
Από την πλευρά της, η Λάουντερμιλκ συμφώνησε με την ανάγκη εξεύρεσης νέων τρόπων επικοινωνίας του μηνύματος, τονίζοντας: «Δεν μπορούμε να χάσουμε πελάτες, οπότε πρέπει να βρούμε έναν τρόπο να τους δείξουμε την πραγματικότητα χωρίς να δείξουμε πτώματα».
