Η φετινή τουριστική περίοδος δείχνει να ανακάμπτει μετά το συγκρατημένο ξεκίνημά της, ωστόσο οι αυξημένες αφίξεις δεν μεταφράζονται απαραίτητα σε μεγαλύτερα έσοδα για τις τοπικές επιχειρήσεις.
Παρότι όλα δείχνουν ότι η Ελλάδα οδεύει προς ακόμη μία χρονιά με υψηλές επιδόσεις στον αριθμό των επισκεπτών, οι άνθρωποι του κλάδου επισημαίνουν ότι η πραγματική εικόνα του τουρισμού δεν αποτυπώνεται αποκλειστικά στις αφίξεις. Η οικονομική συμβολή κάθε ταξιδιώτη και η συνολική κατανάλωση αποτελούν εξίσου κρίσιμους δείκτες για την πορεία του τουριστικού προϊόντος.
Πτώση τζίρου στην εστίαση
Αν και είναι ακόμη νωρίς για οριστικά συμπεράσματα σχετικά με αφίξεις και έσοδα, οι πρώτες ενδείξεις έχουν ήδη διαμορφώσει μια σαφή εικόνα. Σύμφωνα με τα στοιχεία των αεροδρομίων, μέχρι και τον Μάιο οι αφίξεις αυξήθηκαν κατά 6,5%, ενώ οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για περίπου 35 εκατομμύρια επισκέπτες συνολικά μέσα στο 2026.
Την ίδια στιγμή, όμως, αρκετοί επαγγελματίες βλέπουν τα έσοδά τους να μειώνονται. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εστίαση, όπου, σύμφωνα με τον πρόεδρο Επιχειρήσεων Εστίασης Κω, Στέλιο Δρόσο, ο τζίρος εμφανίζει πτώση από 20% έως 30%.
Όπως εξηγεί ο ίδιος, οι επισκέπτες ξοδεύουν αισθητά λιγότερα σε σχέση με προηγούμενες χρονιές. «έχουν όλοι ρίξει το budget τους», επισημαίνει, προσθέτοντας ότι θα απαιτηθεί μεγάλη προσπάθεια ώστε οι επιχειρήσεις να προσεγγίσουν τα περσινά επίπεδα.
Παράγοντες όπως οι διεθνείς εξελίξεις, μεταξύ αυτών και ο πόλεμος στο Ιράν, επηρεάζουν τη συνολική τουριστική δαπάνη. Ωστόσο, σύμφωνα με τον κ. Δρόσο, τα σοβαρότερα προβλήματα παραμένουν εσωτερικά και διαχρονικά. «Εμείς παράλληλα με τα προβλήματα με τη σεζόν, με τον περιορισμό της κατανάλωσης έχουμε και τα εσωτερικά θέματα που ταλανίζουν, δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα και αναστάτωση στον κλάδο».
Στα βασικά ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις συγκαταλέγονται η έλλειψη προσωπικού, το αυξανόμενο λειτουργικό κόστος, οι ανατιμήσεις στην ενέργεια και στις πρώτες ύλες, αλλά και οι σημαντικές ελλείψεις στις δημόσιες υποδομές.
Έλλειψη προσωπικού
Ένα ακόμη σοβαρό πρόβλημα αφορά την αγορά εργασίας, καθώς εκτιμάται ότι από τον τουρισμό λείπουν περίπου 80.000 εργαζόμενοι.
Ο πρόεδρος του Συνδικάτου Τουρισμού – Επισιτισμού – Ξενοδοχείων Νομού Αττικής, Γιώργος Στεφανάκης, υποστηρίζει ότι οι συνθήκες εργασίας αποθαρρύνουν πολλούς εργαζόμενους από το να παραμείνουν στον κλάδο.
«επιβεβαιώνει αυτό που λέμε εδώ και χρόνια. Οι περισσότεροι εργαζόμενοι στον τουρισμό και ιδιαίτερα στα μεγάλα ξενοδοχεία, δουλεύουν 7 στα 7 και 10ωρο με το μισθό να είναι βρίσκεται στα επίπεδα του 2011. Αυτό μόνο του σημαίνει ότι κάθε εργαζόμενος καλύπτει δουλειά δύο ατόμων. Μιλάμε για πραγματική γαλέρα. Όσοι καταφέρνουν να φύγουν από τον κλάδο φεύγουν όσοι μένουν τραβάνε αυτά που τραβάνε».
Παράλληλα, ο ίδιος απορρίπτει την άποψη ότι οι νέοι δεν επιθυμούν να εργαστούν στον τουρισμό. «Αυτά τα λένε οι ιδιοκτήτες. Στην ουσία δεν βρίσκουν κορόιδα, δεν βρίσκουν άτομα με τόσο χαμηλές απαιτήσεις…».
Πτώση και στα τουριστικά καταστήματα
Ανάλογη εικόνα καταγράφεται και στα τουριστικά εμπορικά καταστήματα, όπου οι πρώτες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για απώλειες της τάξης του 10% έως 20%.
Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του Συλλόγου Καταστηματαρχών Κολυμπίων Ρόδου, Παύλος Χαρτερός, οι επισκέπτες εξακολουθούν να επιλέγουν τη χώρα, ωστόσο περιορίζουν σημαντικά τις αγορές τους.
«Σημαντικό κομμάτι της εσωτερικής κρίσης είναι και οι επιβαρύνσεις που κάθε χρόνο αυξάνονται…».
Ο ίδιος υπογραμμίζει ακόμη ότι οι τουριστικές περιοχές χρειάζονται ουσιαστική ενίσχυση των υποδομών και καλύτερη ανταποδοτικότητα από το κράτος.
Οι αφίξεις δεν αρκούν
Σύμφωνα με τον Αντιπεριφερειάρχη Τουρισμού και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Κρήτης, Κυριάκο Κώτσογλου, η συνεχής αύξηση των αφίξεων δεν αντικατοπτρίζει απαραίτητα και τη συνολική εικόνα της αγοράς.
Όπως εξηγεί, τα τουριστικά έσοδα διαμορφώνονται από έναν συνδυασμό παραγόντων, όπως ο αριθμός των επισκεπτών, η διάρκεια παραμονής και η ημερήσια δαπάνη.
«αυτή η εικόνα δεν συνάδει με την κατάσταση της αγοράς. Οι αφίξεις από μόνες τους δεν μπορούν να μετασχηματιστούν σε έσοδο εάν δεν πολλαπλασιαστούν συγκεκριμένα μεγέθη: αριθμός αφίξεων επί ημέρες διαμονής επί μέση δαπάνη ημερήσια. Αυτό το πολλαπλασιαστικό σύνολο δίνει το έσοδο στον προορισμό».
Στην Κρήτη, όπως επισημαίνει, η μέση διάρκεια διαμονής έχει μειωθεί, ενώ η μέση δαπάνη ανά επισκέπτη έχει υποχωρήσει περίπου κατά 30% σε σύγκριση με το 2023, επηρεάζοντας άμεσα την τοπική αγορά και κυρίως την εστίαση.
Ο τουρισμός χρειάζεται στρατηγική
Η ουσιαστική ανάπτυξη του ελληνικού τουρισμού, σύμφωνα με τους ανθρώπους του κλάδου, δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στον ήλιο, τη θάλασσα και τον αριθμό των επισκεπτών.
Όπως επισημαίνει ο κ. Κώτσογλου, απαιτείται ένα ολοκληρωμένο μοντέλο ανάπτυξης που θα δίνει έμφαση στις υποδομές, τη βιωσιμότητα, τη συνεργασία των φορέων, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και τη διαφοροποίηση του τουριστικού προϊόντος.
«Αυτά τα επτά στοιχεία, είναι όλα σημαντικά, η διασημότητα, η ποικιλομορφία, η ανθεκτικότητα, η αειφορία, η εξυπνάδα, η συνεργατικότητα, η ολιστικότητα των υποδομών».
Οι επαγγελματίες του τουρισμού συμφωνούν πως οι αφίξεις αποτελούν μόνο έναν από τους δείκτες της επιτυχίας. Η αναβάθμιση των υποδομών, η βελτίωση της εμπειρίας των επισκεπτών και η χάραξη μακροπρόθεσμης στρατηγικής θεωρούνται απαραίτητες προϋποθέσεις, ώστε ο ελληνικός τουρισμός να διατηρήσει τη δυναμική του τα επόμενα χρόνια.
