Αποστολή στην Κύπρο: Αντώνης Βαζογιαννης
Το πιο συναρπαστικό μυστικό της Κύπρου «κρύβεται» στην οροσειρά του Τροόδους, σημείο αναφοράς των Mountain Games 2026 (23-26/9), της ευρωπαϊκής διοργάνωσης στο βουνό για την υγεία, την κίνηση, τη διατροφή, τη συμπερίληψη, τον πολιτισμό και την ποιότητα ζωής.
Μπορεί να φαίνεται απίστευτο, αλλά είναι πέρα για πέρα αληθινό ότι η οροσειρά του Τροόδους αποτελεί στην πραγματικότητα τμήμα αρχαίου ωκεάνιου πυθμένα, το οποίο ανυψώθηκε στα 1.952 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, αποτέλεσμα μιας σειράς σύνθετων γεωλογικών διεργασιών. Παράλληλα, αποτελεί ένα από τα καλύτερα διατηρημένα οφιολιθικά συμπλέγματα στον κόσμο. Ο όρος «οφιόλιθος», από τις λέξεις όφις και λίθος, αφορά μια ομάδα πυριγενών και μαγματικών πετρωμάτων που αποτελούν υπόλειμμα παλαιού ωκεάνιου πυθμένα και του υποκείμενου ανώτερου μανδύα της Γης.
Το πληρέστερο κομμάτι ωκεάνιου φλοιού
Κανείς βλέποντας τη δασώδη κορυφή του Τροόδους δεν θα μπορούσε εύκολα να φανταστεί ότι αποτελείται από το βαθύτερο στρώμα ενός τμήματος ωκεάνιου φλοιού, αλλά και από τον ανώτερο μανδύα της Γης.
Πρόκειται για έναν μοναδικό γεώτοπο στον κόσμο, καθώς αποτελεί ένα από τα καλύτερα διατηρημένα και πληρέστερα τμήματα ωκεάνιου φλοιού που βρίσκονται στην επιφάνεια της Γης.
Η ψηλότερη κορυφή του Τροόδους, ο Όλυμπος, που βρίσκεται στο κέντρο της οροσειράς, αποτελείται από πετρώματα τα οποία σχηματίστηκαν χιλιόμετρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας και διάνυσαν τεράστιες αποστάσεις για να φτάσουν στη σημερινή τους θέση, ως αποτέλεσμα της κίνησης των τεκτονικών πλακών.
Αυτό σημαίνει ότι περπατώντας στις κορυφές του Τροόδους, στην πραγματικότητα κάποιος κινείται πάνω σε πετρώματα που σχηματίστηκαν πριν από 92 εκατομμύρια χρόνια, σε βάθος 8.000 μέτρων κάτω από την επιφάνεια του ωκεανού.
Ο σχηματισμός
Η «γένεση» της Κύπρου είναι άμεσα συνδεδεμένη με τη δημιουργία και την ανύψωση της οροσειράς του Τροόδους.
Ο ωκεάνιος φλοιός του Τροόδους είναι παγκοσμίως γνωστός για τη στρωματογραφική του πληρότητα, με τα πολύ καλά διατηρημένα και εκτεθειμένα πλουτώνια, φλεβικά και ηφαιστειακά πετρώματά του, καθώς και τα χημικά ιζήματά του.
Ο σχηματισμός του πραγματοποιήθηκε στα βάθη του αρχαίου ωκεανού της Νεοτηθύος, πριν από περίπου 92 εκατομμύρια χρόνια, σε έναν άξονα διάνοιξης του ωκεανού πάνω από μία ζώνη καταβύθισης. Στη συνέχεια ανυψώθηκε και τοποθετήθηκε στη σημερινή του θέση με τη μορφή δόμου, λόγω της σύγκρουσης των τεκτονικών πλακών της Αφρικής και της Ευρασίας.
Στρώματα πετρωμάτων που έγιναν βουνά
Μανδύας της Γης: Στα ψηλότερα σημεία υπάρχουν πετρώματα που προέρχονται απευθείας από τον ανώτερο μανδύα της Γης, ένα στρώμα που κανονικά βρίσκεται απροσπέλαστο κάτω από τον φλοιό.
Πλουτώνια πετρώματα: Στρώματα που ψύχθηκαν αργά σε μεγάλο βάθος μέσα στον ωκεάνιο φλοιό.
Φλέβες διαβάση: Τα «κανάλια» μέσα από τα οποία το μάγμα ανέβαινε προς τον πυθμένα του ωκεανού.
Μαξιλαροειδείς λάβες: Ένα από τα πιο εντυπωσιακά οπτικά φαινόμενα, ορατό σε χαμηλότερα υψόμετρα, όπως στον ποταμό Μαρουλλένα, όπου η καυτή λάβα ξεχύθηκε κάτω από το νερό και πάγωσε ακαριαία, σχηματίζοντας σχήματα που μοιάζουν με μαύρα μαξιλάρια.
Το Παγκόσμιο Γεωπάρκο UNESCO Τροόδους
Το Παγκόσμιο Γεωπάρκο UNESCO Τροόδους αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους γεωλογικούς θησαυρούς του πλανήτη. Καλύπτει μια έκταση 1.147 τετραγωνικών χιλιομέτρων, περίπου το 45% της συνολικής οροσειράς και το 15% της συνολικής έκτασης της Κύπρου, και περιλαμβάνει 110 χωριά των επαρχιών Λευκωσίας, Λεμεσού και Πάφου.
Το 2015 εντάχθηκε επίσημα στο Δίκτυο των Παγκόσμιων Γεωπάρκων της UNESCO.
