Η Τουρκία αξιοποιεί νέα τεχνολογικά εργαλεία προκειμένου προστατεύσει την πολιτιστική της κληρονομιά για τις επόμενες γενιές. Η χώρα εγκαινίασε στις αρχές του Οκτώβρη ένα κέντρο εναέριας επιτήρησης και ασφάλειας για την αρχαία πόλη των Σάρδεων και τους λυδικούς τύμβους Μπιν Τεπέ (Bin Tepe) στην επαρχία Μανίσα. Ενταγμένα από το 2025 στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, τα μνημεία αυτά θα παρακολουθούνται πλέον από αέρος με τη χρήση drones συμβάλλοντας στην προστασία τους από παράνομες ανασκαφές και φθορές.
Το Κέντρο Εναέριας Επιτήρησης και Ασφάλειας στις αρχαίες Σάρδεις, το οποίο εγκαινιάστηκε επίσημα από τον Υπουργό Πολιτισμού και Τουρισμού Μεχμέτ Νουρί Ερσόι, θέτει την περιοχή αυτή υπό συνεχή παρακολούθηση επιδιώκοντας να προστατεύσει την ανεκτίμητη ιστορική κληρονομιά της από παράνομες εκσκαφές και υλικές ζημιές.
Οι Σάρδεις, πρωτεύουσα των Λυδών –ενός ισχυρού πολιτισμού της Εποχής του Σιδήρου, γνωστού για τον πλούτο του και την πρώιμη κοπή νομισμάτων– αποτελούν ζωντανή μαρτυρία του πλούσιου παρελθόντος της Τουρκίας. Στον παρακείμενο λόφο Μπιν Τεπέ εκτείνεται μία από τις μεγαλύτερες αρχαίες νεκροπόλεις του κόσμου, καλύπτοντας σχεδόν 75 τετραγωνικά χιλιόμετρα και περιλαμβάνοντας πάνω από 120 ταφικούς τύμβους καθώς και αρχαιολογικά και αρχιτεκτονικά ευρήματα που αντανακλούν τον μοναδικό αυτόχθονα λυδικό πολιτισμό στην Ανατολία.
Ο Τούρκος υπουργός υπογράμμισε ότι οι απειλές κατά ιστορικών χώρων σε μια τόσο ευρεία γεωγραφική έκταση πρέπει να εντοπίζονται, να αποτρέπονται και να προλαμβάνονται όσο το δυνατόν νωρίτερα. Δήλωσε ακόμη ότι ο τελικός στόχος του κέντρου στις Σάρδεις είναι η αξιοποίηση της τεχνολογίας για την αποτροπή των παράνομων ανασκαφών διασφαλίζοντας τα αρχαία μνημεία της Τουρκίας.
Εξοπλισμένο με δύο συστήματα μη επανδρωμένων αεροσκαφών (UAV) μακράς εμβέλειας που διαθέτουν δυνατότητα νυχτερινής όρασης, το κέντρο ενισχύει περαιτέρω την περιοχή κάλυψής του με τρία συστήματα κεραιών. Παράλληλα, έχουν τεθεί σε λειτουργία σταθμοί παρακολούθησης με μεγάλες οθόνες και κάμερες ασφαλείας ενώ τον χώρο στελεχώνει προσωπικό ασφαλείας που ειδικεύεται στη διαχείριση drone.
Το πιλοτικό Κέντρο Εναέριας Επιτήρησης και Ασφάλειας στις αρχαίες Σάρδεις αναμένεται να συμβάλει στη διαμόρφωση των μελλοντικών πολιτικών προστασίας, καθώς και στη λήψη πρόσθετων μέτρων φύλαξης σε ολόκληρη την Τουρκία.
Η Τουρκία βασίζει τη στρατηγική της για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αγαθών σε τρεις θεμελιώδεις πυλώνες: την πρόληψη, τη διεθνή συνεργασία και τον επαναπατρισμό.
Το νέο κέντρο στις αρχαίες Σάρδεις, το οποίο δημιουργήθηκε με την ανακαίνιση του πρώην ανασκαφικού σπιτιού κοντά στο Καρνιγιαρίκ Τεπέ (Karnıyarık Tepe) αποτελεί απτό παράδειγμα του έργου πρόληψης της χώρας, συνιστώντας το πρώτο σκέλος αυτής της τριπλής στρατηγικής.
Όσον αφορά τη διεθνή συνεργασία, τον δεύτερο πυλώνα της προσπάθειας κατά της λαθρεμπορίας ιστορικών αρχαιοτήτων η Τουρκία συνεργάζεται στενά με παγκόσμιους φορείς, όπως η UNESCO, η INTERPOL, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τελωνείων και το Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τον Έλεγχο των Ναρκωτικών και την Πρόληψη του Εγκλήματος (UNODC).
Στο πλαίσιο αυτών των προσπαθειών, το Μνημόνιο Συναντίληψης που συμφωνήθηκε με τις ΗΠΑ το 2021, το οποίο διέπει τους εισαγωγικούς περιορισμούς στα πολιτιστικά αγαθά, ανανεώθηκε το 2026 για μια επιπλέον πενταετία. Επίσης, οι κοινές έρευνες και οι νομικές διαδικασίες που διεξήχθησαν σε συνεργασία με την Εισαγγελία του Μανχάταν και την Υπηρεσία Ερευνών Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ (HSI) εξασφάλισαν την επιστροφή πολιτιστικών θησαυρών στην Τουρκία.
Αναφορικά με τον επαναπατρισμό (τον τρίτο πυλώνα), οι τουρκικές αρχές συνεχίζουν να εντοπίζουν αδιάκοπα αρχαία αντικείμενα που μεταφέρθηκαν παράνομα στο εξωτερικό, ανεξάρτητα από το μέρος του κόσμου στο οποίο κατέληξαν. Από το 2002, η Τουρκία έχει εξασφαλίσει την επιστροφή 13.474 πολιτιστικών τεχνουργημάτων –συμπεριλαμβανομένων 9.159 αντικειμένων μόνο την τελευταία οκταετία– σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε ο Υπουργός Ερσόι κατά τα εγκαίνια του κέντρου.
Ανάμεσα στους πλέον σημαντικούς επαναπατρισμούς ξεχωρίζουν το χάλκινο άγαλμα του Μάρκου Αυρήλιου από την αρχαία πόλη Βουβών στην επαρχία Μπουρντούρ το οποίο επέστρεψε από τις ΗΠΑ, οι πήλινες αρχιτεκτονικές πλάκες από το Ντυβέρ που επαναπατρίστηκαν από τις ΗΠΑ και τη Δανία, τα πλακίδια Ιζνίκ που ανακτήθηκαν από το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ισπανία, τα χάλκινα αντικείμενα του βασιλείου της Ουραρτού που επέστρεψαν από την Ελβετία, η κεφαλή του Έρωτα η οποία επαναπατρίστηκε από το Ηνωμένο Βασίλειο και επανενώθηκε με τη Σαρκοφάγο της Σιδαμάρας, ένα ψηφιδωτό πάνελ από το Ζεύγμα το οποίο ανακτήθηκε από τις ΗΠΑ, καθώς και η επιγραφή από το Τέμενος Μποζγκοτζά στην περιοχή Σιλέ η οποία επέστρεψε από την Ολλανδία.
