Μια πτήση με αεροπλάνο δημιουργεί πάντα ένα μικρό άγχος σχεδόν σε όλους, καθώς η ανησυχία μήπως κάτι πάει στραβά στον αέρα, τριγυρνά στο μυαλό των περισσοτέρων.

Κείμενο: Παντελής Κωστούλας

Συνήθως, είναι στα τεχνικά ζητήματα που επικεντρώνεται η ανησυχία των επιβατών. Τι θα λέγατε όμως, αν ένοπλοι αστυνομικοί απομάκρυναν τον πιλότο από την πτήση σας, λίγα λεπτά πριν αυτή απογειωθεί; Αυτό συνέβη πρόσφατα σε πτήση της British Airways, όταν το πλήρωμα μύρισε αλκοόλ στην αναπνοή του 49χρονου Julian Monaghan. Μεμονωμένο περιστατικό, θα σκεφτείτε. Κάθε άλλο.
Η περίπτωση Monaghan δεν είναι μοναδική στα χρονικά.
Το 2016 ο πιλότος Carlos Robert Licona θεωρήθηκε ύποπτος κατανάλωσης αλκοόλ από το προσωπικό ασφαλείας κατά τη διάρκεια των καθιερωμένων ελέγχων. Απομακρύνθηκε από την πτήση της United Airlines και όπως αποδείχθηκε, έπινε το προηγούμενο βράδυ με κάποιον συνάδελφο, με το ποσοστό αλκοόλ στο αίμα του να παραμένει δυο φορές υψηλότερο από το επιτρεπτό όριο.
To 2002, πτήση της America West Airlines έλαβε την εντολή να γυρίσει πίσω, ύστερα από αναφορές πως οι πιλότοι βρίσκονται σε κατάσταση μέθης. Οι δύο άντρες κρίθηκαν ένοχοι και καταδικάστηκαν για την πράξη τους.
Σε κάποιες περιπτώσεις, μεθυσμένοι πιλότοι έχουν συνδεθεί ακόμα και με συντριβές αεροσκαφών. Αυτό συνέβη τόσο το 2011 όσο και το 2012, όταν δυο Ρώσοι πιλότοι υπό την επήρεια αλκοόλ θεωρήθηκαν εν μέρει υπεύθυνοι για θανατηφόρα αεροπορικά δυστυχήματα.


Υπάρχουν έλεγχοι;
Κάποιες χώρες χρησιμοποιούν την τακτική των τυχαίων ελέγχων, ώστε να αποτρέψουν την υιοθέτηση τέτοιου είδους επικίνδυνων συνηθειών. Ωστόσο, αυτό δεν ισχύει παντού, με σημαντικότερο παράδειγμα το Ηνωμένο Βασίλειο. Εκεί, η ευθύνη για τον εντοπισμό ενός μεθυσμένου πιλότου βασίζεται εξ ολοκλήρου στο πλήρωμα της καμπίνας (όπως στο περιστατικό της British Airways) ή και στους επιβάτες.
Ποιες ποινές προβλέπονται;
Κάθε αεροπορική εταιρεία έχει τα δικά της πειθαρχικά μέτρα που συνήθως περιορίζονται στην αποπομπή του πιλότου, αφήνοντας το βάρος της βαριάς τιμωρίας, είτε με πρόστιμο είτε με φυλάκιση, στη διακριτική ευχέρεια του εκάστοτε νομικού συστήματος. Το 2013, ο Πακιστανός πιλότος Irfan Faiz φυλακίστηκε για 9 μήνες στην Βρετανία, όταν βρέθηκε 3 φορές πάνω από το όριο, με τον ίδιο να παραδέχεται ότι ήπιε… αρκετό ουίσκι, ωστόσο 19 ολόκληρες ώρες πριν την πτήση.
Πάντως, ούτε το hangover μπορεί να θεωρηθεί επιτρεπτό. Σύμφωνα με την αμερικανική Διοίκηση της Αεροπορίας άλλωστε, τα συμπτώματα είναι παρόμοια με αυτά της μέθης και αφορούν σε ζαλάδες, πονοκεφάλους, μειωμένη κρίση, ευαισθησία στα μάτια κ.λπ.

Υπάρχει στ’ αλήθεια πρόβλημα;
Η ψυχική υγεία των πιλότων βρίσκεται συνεχώς στο προσκήνιο, ειδικά μετά την -εσκεμμένη από τον συγκυβερνήτη- συντριβή πτήσης της Germanwings στις Γαλλικές Αλπεις το 2015. Είναι γεγονός, πως το βεβαρυμμένο πρόγραμμα των πιλότων με τις λίγες ώρες ξεκούρασης από πτήση σε πτήση και τον πολύ χρόνο μακριά από το σπίτι, δημιουργεί πίεση και ένα ψυχολογικό υπόβαθρο που μοιάζει αρκετά με αυτό των ανθρώπων που οδηγούνται στο αλκοόλ ή τη χρήση ουσιών.
Η τραγωδία της Germanwings οδήγησε το Ευρωπαϊκό Πρακτορείο Αεροπορικής Ασφάλειας στο να καταθέσει τις προτάσεις του προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συμπεριλαμβάνοντας σε αυτές τυχαίου ελέγχους για αλκοόλ και ναρκωτικά.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον Dr Rob Hunter της Βρετανικής Ενωσης Πιλότων, δεν υπάρχει πραγματικό πρόβλημα. Σύμφωνα με τον ίδιο, χρησιμοποιούνται αποτελέσματα μελετών για να στηρίξουν τα άλκο- και νάρκοτεστ, ενώ αν εξετάσει κανείς προσεχτικά τα δεδομένα θα διαπιστώσει πως αποδεικνύεται το ακριβώς αντίθετο.