Ποιες αεροπορικές εταιρείες πτώχευσαν εν μέσω της πανδημικής κρίσης;

Γράφει ο Αλέξης Αντιμάντο

Η πανδημία του κορονοϊού δίχως αμφιβολία γονάτισε την βιομηχανία των αεροπορικών μεταφορών, αφού οι αερομεταφορείς καθήλωσαν για σχεδόν δύο μήνες τα αεροσκάφη τους, ενώ η ζήτηση του επιβατικού κοινού έπεσε δραματικά και κυμαίνεται σε, πρωτοφανή για τον κλάδο, χαμηλά επίπεδα. Έτσι, μοιραία όσες αεροπορικές εταιρίες παρέμειναν όρθιες συρρικνώθηκαν για να περιορίσουν τις ζημίες και να μεγιστοποιήσουν τα περιθώρια κέρδους σε αυτή την αβέβαιη εποχή. Άλλες εταιρίες πάλι, δυστυχώς δεν κατάφεραν να ανταπεξέλθουν στην πρόκληση της πανδημικής κρίσης και κήρυξαν πτώχευση. Ας δούμε ορισμένες από αυτές:

Air Italy


Η αραβικών συμφερόντων αεροπορική εταιρεία τέθηκε τον Φεβρουάριο σε διαδικασία εκκαθάρισης και ρευστοποίησης του ενεργητικού της όταν η Alisarda SpA, που κατέχει το 51% των μετοχών της, πήρε την απόφαση να σταματήσει να βάζει πλάτη. Η Αir Italy, της οποία το υπόλοιπο 49% ανήκει στην Qatar Airways, από το 2018 που ιδρύθηκε δεν κατάφερε να καταστεί κερδοφόρα, με τις ζημίες της το πρώτο έτος λειτουργίας της να ανέρχονται στα 160 εκατομμύρια ευρώ και το 2019 στα 230 εκατομμύρια ευρώ. Η καθήλωση των 737 ΜΑΧ επέφερε ισχυρό πλήγμα πάντως στην Air Italy και έβαλε φρένο στα σχέδια του αερομεταφορέα για ταχεία ανάπτυξη.

Flybe


Η βρετανική Flybe ήταν η πρώτη αεροπορική εταιρία στην ευρωπαϊκή ήπειρο που κατέβασε ρολά εν μέσω κορονοϊού, και συγκεκριμένα στις αρχές Μαρτίου. Η κατάρρευση της Flybe δεν έσκασε ξαφνικά αφού από καιρό αντιμετώπιζε σοβαρά οικονομικά προβλήματα. Μάλιστα η βρετανική κυβέρνηση και οι μέτοχοι της εταιρίας είχαν καταλήξει τον Ιανουάριο σε συμφωνία διάσωσης της Flybe, ωστόσο ούτε αυτό ήταν αρκετό για την σωτηρία του αερομεταφορέα απ’ό,τι φάνηκε τελικά μερικούς μήνες αργότερα. H βρετανική εταιρεία ήταν ο μεγαλύτερος χρήστης αεροσκαφών Dash-8 Q400 στον κόσμο ενώ διέθετε και αρκετά Embraer E-series jets. Διέθετε δε ένα ευρύ δίκτυο περιφερειακών προορισμών τόσο εντός του Ηνωμένου Βασιλείου όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η Flybe πλέον βρίσκεται υπό καθεστώς αναγκαστικής διαχείρισης και παρόλο που ακούγονται κατά καιρούς φήμες για επιστροφή της στις επάλξεις, κάτι τέτοιο φαντάζει εξαιρετικά δύσκολο επί της παρούσης.

NokScoot


H ασιατική αεροπορική εταιρία χαμηλού κόστους είναι από τα πιο πρόσφατα θύματα της πανδημικής κρίσης. Η εταιρεία, που έχει έδρα την Μπανγκόκ και ανήκει κατά ποσοστό 51% στην ταϊλανδέζικη Nok Air και κατά 49% στην Scoot, αποφασίστηκε να τεθεί σε καθεστώς εκκαθάρισης και ρευστοποίησης του ενεργητικού της εξαιτίας της χαμηλής ζήτησης, της μη χορήγησης κρατικής βοήθειας καθώς και των δυσμενών προβλέψεων για επιστροφή του αεροπορικού ταξιδιού στα προ κορονοϊού επίπεδα όχι νωρίτερα από το 2022. Ο αερομεταφορέας επιπλέον αντιμετώπιζε και σημαντικές οικονομικές δυσκολίες. Η NokScoot διέθετε στόλο αποτελούμενο εξ’ολοκλήρου από Boeing 777 και εκτελούσε πτήσεις σύντομων και μεσαίων αποστάσεων από το αεροδρόμιο Don Mueang της Μπανγκόκ, μεταξύ άλλων προς Νέο Δελχί, Τόκιο, Ταϊπέι και Σανγκάη.

Avianca


Θύμα του χάους που προκάλεσε στις διεθνείς αερομεταφορές η πανδημία του κορονοϊού έπεσε και η Avianca, ο εθνικός αερομεταφορέας της Κολομβίας αλλά και εκ των αρχαιότερων παγκοσμίως. Η Αvianca ταλαιπωρούνταν από συσσωρευμένα χρέη καθώς και από έλλειψη ρευστότητας από πριν ξεσπάσει η πανδημική κρίση αλλά το αυστηρό lockdown που επέβαλε η Κολομβία προκειμένου να αντιμετωπίσει την εξάπλωση του ιού και κατά την διάρκεια του οποίου δεν επιτρεπόταν στην εταιρεία να εκτελεί πτήσεις, αποτέλεσε θα λέγαμε το κερασάκι στην τούρτα. Η λατινοαμερικάνικη αεροπορική εταιρεία δεν πέταξε καθόλου από τα τέλη Μαρτίου μέχρι τον Μάιο, οι περισσότεροι υπάλληλοι της έμειναν απλήρωτοι εν μέσω κρίσης και ο αερομεταφορέας κήρυξε στα μέσα Μαΐου, για δεύτερη φορά στην ιστορία του, πτώχευση με την υπαγωγή του στο άρθρο 11 του πτωχευτικού κώδικα των ΗΠΑ. Το συγκεκριμένο άρθρο επιτρέπει σε μια εταιρία που δεν μπορεί να καλύψει τις οικονομικές υποχρεώσεις της να αναδιαρθρωθεί τελώντας σε καθεστώς προστασίας από τους πιστωτές της.

LATAM


To 2020 φάνηκε από την αρχή ότι θα είναι περιπετειώδες έτος για την LATAM. Συγκεκριμένα, στις αρχές Ιανουαρίου ολοκληρώθηκε η εξαγορά του 20% των μετοχών της εταιρίας από την Delta Air Lines, στο τέλος του ίδιου μήνα η εταιρία ανακοίνωσε πως θα αποχωρήσει τον Μάιο από την αεροπορική συμμαχία Oneworld ενώ στα τέλη Μαρτίου ο διευθύνων σύμβουλος του ομίλου LATAM Ενρίκε Κουέτο παραιτήθηκε και τον διαδέχτηκε ο μέχρι τότε εμπορικός διευθυντής Ρομπέρτο Άλβο. Μέσα σε όλα αυτά η LATAM κλήθηκε να αντιμετωπίσει και μεγάλα οικονομικά προβλήματα. Στα μέσα Μαΐου προχώρησε σε απολύσεις υπαλλήλων της σε Χιλή, Κολομβία, Ισημερινό και Περού. Τελικά στις 26 Μαΐου ο αερομεταφορέας τέθηκε σε καθεστώς πτώχευσης με την υπαγωγή του στο άρθρο 11 του πτωχευτικού κώδικα των ΗΠΑ, όπως ακριβώς έκανε λίγες μέρες νωρίτερα η κολομβιανή Avianca.

Aeromexico


O εθνικός αερομεταφορέας του Μεξικού αποτελεί το πιο πρόσφατο θύμα της κρίσης που περνάει ο τομέας των αερομεταφορών εξαιτίας της πανδημίας του κορονοϊού. Τι κι αν διέψευσε προ ολίγων ημερών τις φήμες που ήθελαν την εταιρεία να χρεοκοπεί, η Aeromexico δεν κατάφερε να αποτρέψει το μοιραίο και στις 30 Ιουνίου κήρυξε πτώχευση και υπάχθηκε και αυτή στο άρθρο 11 του πτωχευτικού κώδικα των ΗΠΑ. Ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας Αντρές Κονέσα επικαλέστηκε τις πρωτοφανείς προκλήσεις που αντιμετωπίζει πλέον όχι μόνο η Aeromexico αλλά ολόκληρη η βιομηχανία των αεροπορικών μεταφορών συνεπεία της πανδημίας, με την ζήτηση για αεροπορικά ταξίδια να έχει πέσει κατακόρυφα. Ο εθνικός αερομεταφορέας του Μεξικού πάντως θα συνεχίσει να πετάει όσο θα βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία αναδιάρθρωσης της εταιρείας, με τον Κονέσα να δηλώνει πως η Aeromexico στοχεύει πλέον στην δημιουργία μιας βιώσιμης πλατφόρμας που θα της επιτρέψει να σταθεί με επιτυχία, μελλοντικά, στην αβέβαιη παγκόσμια οικονομία.

Virgin Australia


Δίχως αμφιβολία η θέση σε καθεστώς εθελοντικής διοίκησης της Virgin Australia τον περασμένο Απρίλιο τάραξε τα νερά στον χώρο των αερομεταφορών, μιας και πρόκειται για την δεύτερη μεγαλύτερη αεροπορική εταιρία της Αυστραλίας. Ο αερομεταφορέας κλήθηκε τα τελευταία χρόνια να ξεπεράσει ανυπέρβλητες οικονομικές δυσκολίες που προκλήθηκαν απο ατυχείς διοικητικές επιλογές και εταιρικές στρατηγικές. Για παράδειγμα, πριν από μια δεκαετία η Virgin Australia άλλαξε επιχειρηματικό μοντέλο και από εταιρία χαμηλού κόστους μετατράπηκε σε εταιρία πλήρους εξυπηρέτησης με σκοπό να κοντράρει την Qantas. Η στροφή αυτή της Virgin Australia επέφερε κέρδη τα πρώτα δύο χρόνια και συγκεκριμένα το 2010 και το 2012, ωστόσο έκτοτε η εταιρία δεν κατέστη ξανά κερδοφόρα. Επιπλέον, η μετατροπή της Virgin σε αερομεταφορέα πλήρους εξυπηρέτησης επέφερε μοιραία σημαντική αύξηση εξόδων, όπως η εισαγωγή προϊόντος business class καθώς και των lounge (σαλονιών) σε αεροδρόμια που εξυπηρετεί η εταιρία. Μια ακόμα ατυχής επιλογή υπήρξε η διαμόρφωση στόλου αποτελούμενου από διαφορετικούς τύπους αεροσκαφών, όπως Airbus A320 και A330, Embraer E-jets, Boeing 777 και ATR, την στιγμή που πρώτα πετούσε μόνο με Boeing 737. Και όπως είναι γνωστό, είναι πολύ οικονομικότερο να χρησιμοποιεί μια αεροπορική εταιρία έναν τύπο αεροσκάφους αντί για πολλούς διαφορετικούς. Τέλος, η Virgin Australia ανοίχτηκε πολύ με ανεπικερδείς διεθνείς πτήσεις μακρινών αποστάσεων, στις οποίες ανταγωνιζόταν όχι μόνο την Qantas αλλά και ξένες αεροπορικές εταιρίες, αντί να επικεντρωθεί και να ενισχύσει την παρουσία της στο εσωτερικό της Αυστραλίας που επί σειρά ετών της επέφερε αρκετά κέρδη. Μέσα σε όλη αυτή την δυσμενή κατάσταση που είχε διαμορφωθεί για την Virgin Australia ήρθε και η πανδημική κρίση σαν τελειωτικό χτύπημα για την αυστραλιανή εταιρία. Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι η Virgin Australia δεν έβαλε λουκέτο αφού συνέχισε να εκτελεί έναν πολύ περιορισμένο αριθμό πτήσεων κατά το διάστημα που βρισκόταν σε φάση αναδιάρθρωσης υπό την διαχείριση της Deloitte ενώ μόλις πρόσφατα βρέθηκε και επενδυτής για την εταιρεία.

Ο κορονοϊός θέρισε τις θυγατρικές και παραμονεύει στη γωνία

Πέρα από τις προαναφερθείσες αεροπορικές εταιρείες, και άλλες θυγατρικές εταιρίες άλλων μεγάλων αεροπορικών ομίλων κήρυξαν πτώχευση και έβαλαν και λουκέτο. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται οι Germanwings, LEVEL Europe, LATAM Argentina και South African Express. Η λίστα αυτή είναι πολύ πιθανό να μακρύνει στο προσεχές μέλλον μιας και η πανδημία του κορονοϊού όχι μόνο δεν έχει εξαλειφθεί αλλά αντιθέτως σε περιοχές που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν πλέον ασφαλείς δείχνει να επιστρέφει, όπως για παράδειγμα η Κίνα. Κι αν όντως επαληθευτεί η πρόβλεψη των ειδικών για δεύτερο κύμα του κορονοϊού και μάλιστα ανάλογης έντασης, τότε θα πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για τα χειρότερα, τόσο αναφορικά με τον κλάδο των αεροπορικών μεταφορών όσο και γενικότερα με την παγκόσμια οικονομία.