Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ) εξέδωσε την Τετάρτη μια ομόφωνη απόφαση, επιρρίπτοντας ευθύνες στη Ρωσία για την κατάρριψη της πτήσης MH17 το 2014.
Παράλληλα, καταδίκασε τη Μόσχα για επανειλημμένες και συστηματικές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Ουκρανία.
Το δικαστήριο, με έδρα το Στρασβούργο, ανέφερε ότι η Ρωσία προχώρησε σε αδιάκριτες στρατιωτικές επιθέσεις, εκτελέσεις αμάχων χωρίς δίκη, βασανιστήρια που περιλάμβαναν και χρήση βιασμού ως όπλο πολέμου, όπως και παράνομο εκτοπισμό πολιτών.
Λίγο πριν ανακοινωθεί η απόφαση, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε ότι η Ρωσία δεν θα αποδεχτεί καμία δικαστική απόφαση, υπογραμμίζοντας: «Τις θεωρούμε άκυρες».
Το ΕΔΑΔ αποτελεί διεθνές όργανο του Συμβουλίου της Ευρώπης, από το οποίο η Ρωσία αποβλήθηκε το 2022, μετά την εισβολή της στην Ουκρανία. Επιπλέον, το ρωσικό κοινοβούλιο ψήφισε το 2023 τον τερματισμό της δικαιοδοσίας του ΕΔΑΔ στη χώρα.
Στην απόφασή του, το δικαστήριο επισημαίνει: «Στο σύνολό τους, ο τεράστιος όγκος των αποδεικτικών στοιχείων ενώπιον του Δικαστηρίου παρουσίασε μια εικόνα διασυνδεδεμένων πρακτικών προδήλως παράνομης συμπεριφοράς από πράκτορες του ρωσικού κράτους (ρωσικές ένοπλες δυνάμεις και άλλες αρχές, κατοχικές διοικήσεις και αυτονομιστικές ένοπλες ομάδες και οντότητες) σε μαζική κλίμακα σε ολόκληρη την Ουκρανία».
Η συγκεκριμένη απόφαση περιλαμβάνει τέσσερις συνδεόμενες υποθέσεις, μεταξύ των οποίων και η κατάρριψη της πτήσης MH17 των Malaysian Airlines τον Ιούλιο του 2014. Το αεροσκάφος, που είχε απογειωθεί από το Άμστερνταμ με προορισμό την Κουάλα Λουμπούρ, καταρρίφθηκε στην ανατολική Ουκρανία, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους και οι 298 επιβαίνοντες.
Η Μόσχα εξακολουθεί να αρνείται κάθε ευθύνη για το τραγικό γεγονός και, το 2014, αρνήθηκε ακόμα και την παρουσία της στην περιοχή.
Οδύνη και δικαστική αναγνώριση
Το δικαστήριο τόνισε πως η Ρωσία δεν διεξήγαγε επαρκή έρευνα για το περιστατικό, αγνόησε αιτήματα παροχής πληροφοριών και δεν παρείχε ένδικα μέσα στους συγγενείς των θυμάτων. Η συνεχιζόμενη άρνηση της συνεργασίας έχει επιδεινώσει τον πόνο των οικείων, όπως αναφέρεται στην απόφαση.
Από την πλευρά του, ο Ολλανδός υπουργός Εξωτερικών Κασπάρ Βέλτκαμπ σχολίασε: «Τίποτα δεν μπορεί να αφαιρέσει αυτόν τον πόνο και τη θλίψη, αλλά ελπίζω η ετυμηγορία να προσφέρει μια αίσθηση δικαιοσύνης και αναγνώρισης». Υπενθυμίζεται ότι οι περισσότεροι από τους επιβάτες ήταν Ολλανδοί.
Οι άλλες τρεις υποθέσεις που εξετάστηκαν αφορούν κατηγορίες κατά φιλορώσων αυτονομιστών, οι οποίοι φέρονται να απήγαγαν παιδιά από την Ουκρανία και να τα μετέφεραν στη Ρωσία, καθώς και γενικότερες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο πλαίσιο του συνεχιζόμενου πολέμου.
Το ουκρανικό υπουργείο Δικαιοσύνης υποδέχθηκε με ενθουσιασμό την απόφαση, χαρακτηρίζοντάς την «μία από τις πιο σημαντικές στην πρακτική των διακρατικών υποθέσεων».
Παρά την ιστορική σημασία της ετυμηγορίας, το δικαστήριο δεν διαθέτει μηχανισμούς επιβολής, ειδικά απέναντι σε μια χώρα που δεν αναγνωρίζει πλέον τη δικαιοδοσία του, γεγονός που προσδίδει κυρίως συμβολικό χαρακτήρα στην απόφαση.
