Η Ισπανία απορρίπτει το F-35 και επενδύει σε ευρωπαϊκά μαχητικά

Η Ισπανία ανακοίνωσε επίσημα την απόρριψη της προμήθειας του αμερικανικού μαχητικού Lockheed Martin F-35 Lightning II για τις ανάγκες της Πολεμικής Αεροπορίας της.

Σύμφωνα με το Breaking Defense, η χώρα προσανατολίζεται πλέον σε ευρωπαϊκές επιλογές για την ανανέωση του αεροπορικού της στόλου. Η απόφαση αυτή συνδέεται με τη δέσμευση της Ισπανίας να επενδύει το 85% του αμυντικού της προϋπολογισμού σε ευρωπαϊκά προϊόντα, κάτι που θεωρήθηκε ασύμβατο με την αγορά του αμερικανικού μαχητικού, όπως επισημαίνει το The Aviationist.

Το F-35 θεωρούνταν πιθανός διάδοχος των αεροσκαφών Harrier jump jets που χρησιμοποιεί σήμερα το ισπανικό Ναυτικό. Με το πρόγραμμα απόσυρσης των Harrier να προβλέπεται έως το 2030, η πρόσφατη απόφαση αφήνει την Ισπανία χωρίς άμεση εναλλακτική. Παρά το γεγονός ότι η Ισπανία έχει παραγγείλει Eurofighter Typhoon, αυτά δεν είναι ικανά να επιχειρούν από αεροπλανοφόρα.

Η απόρριψη του Lockheed Martin F-35

Οι ισπανικές αρχές επιβεβαίωσαν επισήμως ότι οι διαπραγματεύσεις για την απόκτηση των F-35 έχουν ολοκληρωθεί, χωρίς ποτέ να προχωρήσουν πέραν του μη δεσμευτικού σταδίου Request For Information (RFI). Η χώρα επιλέγει να εστιάσει στα ευρωπαϊκά προγράμματα Eurofighter Typhoon και FCAS (Future Combat Air System), ένα σύστημα έκτης γενιάς που αναπτύσσεται κοινοπρακτικά και έχει ως στόχο να αποτελέσει τον πυλώνα της ευρωπαϊκής αεράμυνας.

Τον Απρίλιο του 2024, η Ισπανία δεσμεύτηκε να επενδύσει το 2% του ΑΕΠ της στον στρατό, εκ των οποίων το 85% θα κατευθυνθεί σε ευρωπαϊκά προϊόντα. Για αυτόν τον λόγο, η αγορά των F-35 κρίθηκε ασύμβατη με τους στρατηγικούς στόχους. Παράλληλα, η άρνηση της χώρας να αυξήσει τον ετήσιο αμυντικό προϋπολογισμό στο 5% του ΑΕΠ προκάλεσε την κριτική του τότε προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος απείλησε με επιπλέον δασμούς.

Για την αντικατάσταση του στόλου F/A-18 της Ισπανικής Πολεμικής Αεροπορίας, η χώρα θα προμηθευτεί περισσότερα Eurofighter Typhoons. Η Ισπανία ήδη διαθέτει 68 Typhoons, αλλά το F/A-18 παραμένει το πλέον διαδεδομένο μαχητικό στη δύναμη της. Πολιτικά, η επιλογή να εστιάσει στο Eurofighter μειώνει την εξάρτηση από τις ΗΠΑ σε μια περίοδο αβεβαιότητας στις σχέσεις ΗΠΑ-Ευρώπης.

Επιπτώσεις στις επιχειρήσεις από το αεροπλανοφόρο

Το ισπανικό Ναυτικό διαθέτει το αεροπλανοφόρο Juan Carlos I, το μοναδικό της χώρας. Αυτή τη στιγμή, το πλοίο επιχειρεί με Harrier jump jets και ελικόπτερα. Καθώς το αεροπλανοφόρο υποστηρίζει μόνο αεροσκάφη Short Takeoff and Landing (STOL), η απόσυρση των Harrier έως το 2030 θα αφήσει κενό στις επιχειρήσεις με αεροσκάφη σταθερών πτερύγων, περιορίζοντας τη λειτουργία του αποκλειστικά σε ελικόπτερα.

Η Ισπανία σχεδιάζει την κατασκευή νέου αεροπλανοφόρου εξοπλισμένου με σύστημα CATOBAR (Catapult-Assisted Takeoff But Assisted Recovery), κάτι που θα την κατατάξει ως τη τρίτη χώρα του ΝΑΤΟ με αυτή τη δυνατότητα μετά τις ΗΠΑ και τη Γαλλία. Ωστόσο, η ανάπτυξη και κατασκευή νέου αεροπλανοφόρου θα απαιτήσει χρόνια, με αποτέλεσμα να εισέλθει σε υπηρεσία πολύ αργότερα από την απόσυρση των Harrier.

Χώρες με αεροπλανοφόρα

Με τον στόχο απόσυρσης το 2030, η Ισπανία θα είναι από τους τελευταίους χρήστες των Harrier, γεγονός που αυξάνει το κόστος και τη δυσκολία συντήρησης, ενώ δημιουργεί κενό στις επιχειρησιακές δυνατότητες μετά την απόσυρσή τους. Μία πιθανή λύση για την αντιμετώπιση αυτού του κενού είναι η προσαρμογή του Juan Carlos I για την υποστήριξη drone, μέχρι την είσοδο σε υπηρεσία νέου πλοίου ή του συστήματος FCAS.

Ο ρόλος του FCAS στο μέλλον της Ισπανικής αεροπορίας

Το Future Combat Air System (FCAS) είναι ένα πολυσύνθετο ευρωπαϊκό πρόγραμμα που έχει ως στόχο την ανανέωση της αεράμυνας στην Ευρώπη. Το αναπτύσσουν από κοινού οι Airbus, Dassault και Indra Sistemas, με σκοπό τη χρήση από τις Πολεμικές Αεροπορίες Γαλλίας, Γερμανίας και Ισπανίας. Κάθε εταιρεία έχει οριστεί ως εθνικός βιομηχανικός συντονιστής: η Airbus για τη Γερμανία, η Dassault για τη Γαλλία και η Indra για την Ισπανία.

Στο πλαίσιο του προγράμματος, η Dassault θα αναπτύξει νέο μαχητικό έκτης γενιάς, ενώ η Airbus θα αναλάβει την παραγωγή νέων drones. Το FCAS χωρίζεται σε τρεις φάσεις (1A, 1B και 2), με τη φάση 1B να ξεκινά το 2022. Η φάση αυτή θα διαρκέσει μέχρι οι εταίροι να υπογράψουν τη σύμβαση για την έναρξη της φάσης 2. Το FCAS αναμένεται να τεθεί σε υπηρεσία το 2040. 

Παρά την υποσχόμενη φύση του, η καθυστερημένη είσοδος του FCAS σε υπηρεσία το 2040 δημιουργεί πρόβλημα για την Ισπανία. Δεδομένου ότι μέχρι τότε θα παραλαμβάνει μόνο Eurofighter, η λειτουργία σταθερών πτερύγων από το αεροπλανοφόρο θα σταματήσει ουσιαστικά, εκτός αν στραφεί σε drone ή προχωρήσει στην κατασκευή αεροπλανοφόρου CATOBAR.