Σοβαρά ερωτήματα για την ασφάλεια των πτήσεων εγείρει βίντεο – ντοκουμέντο που έρχεται στο φως και καταγράφει όσα συνέβησαν κατά τη διάρκεια του black out στο FIR Αθηνών, όταν δύο επιβατικά αεροσκάφη βρέθηκαν επί 18 λεπτά σε πορεία σύγκρουσης.
Πρόκειται για ένα Airbus A320 των Τυνησιακών Αερογραμμών (Tunisair), που είχε απογειωθεί από την Κωνσταντινούπολη με προορισμό την Τύνιδα, και ένα Airbus A320 των Αιγυπτιακών Αερογραμμών (EgyptAir), το οποίο αναχώρησε από το Κάιρο με τελικό προορισμό το Λονδίνο. Τα δύο αεροσκάφη κινούνταν στο ίδιο υψόμετρο κατά τη διάρκεια της γενικευμένης διαταραχής στις επικοινωνίες του ελληνικού εναέριου χώρου.
Το υλικό παρουσιάστηκε από Data Journalists και προέρχεται από ψηφιακή καταγραφή της εφαρμογής FlightRadar24, αποτυπώνοντας τα πρώτα λεπτά του μπλακάουτ στο FIR Αθηνών.
Η συγκεκριμένη πλατφόρμα καταγράφει σε πραγματικό χρόνο τις πορείες πολιτικών –και σε αρκετές περιπτώσεις στρατιωτικών– αεροσκαφών παγκοσμίως. Μέλη της κοινότητας των Planespotters, που παρακολουθούν συστηματικά τέτοια δεδομένα, εντόπισαν το περιστατικό και ένας εξ αυτών ανέτρεξε στο αρχείο της εφαρμογής, επεξεργαζόμενος ψηφιακά τις τροχιές των δύο αεροσκαφών ώστε να καταστούν ευκρινείς.
Το βίντεο έχει διάρκεια δύο λεπτών, ωστόσο αναπαριστά την κρίσιμη χρονική περίοδο από τις 09:01 έως τις 09:19, όταν τα δύο αεροσκάφη έφτασαν στο ίδιο γεωγραφικό σημείο, ευτυχώς σε διαφορετικό υψόμετρο, έπειτα από παρέμβαση της τελευταίας στιγμής.
Ώρα 09:01: Στα πρώτα δευτερόλεπτα της καταγραφής, στον δορυφορικό χάρτη επισημαίνεται με πορτοκαλί χρώμα αεροσκάφος που πετά πάνω από τη Σιθωνία Χαλκιδικής, κινούμενο από ανατολικά προς δυτικά-νοτιοδυτικά. Πρόκειται για Airbus A320 της Tunisair, σε υψόμετρο λίγο κάτω από τα 36.000 πόδια (περίπου 12.000 μέτρα). Η ένδειξη ώρας αντιστοιχεί στις 07:01 UTC, δηλαδή 09:01 τοπική ώρα.
Ώρα 09:02: Λίγα δευτερόλεπτα αργότερα εμφανίζεται δεύτερο αεροσκάφος, επίσης Airbus A320 της EgyptAir, το οποίο πλησιάζει να περάσει πάνω από τη Διώρυγα της Κορίνθου. Η πορεία του είναι βόρεια-βορειοδυτική, με προορισμό το Λονδίνο, και το υψόμετρο παρόμοιο, λίγο κάτω από τα 36.000 πόδια.
Ώρα 09:03: Υπό κανονικές συνθήκες, τα δύο αεροσκάφη θεωρούνται ότι βρίσκονται σε πορεία σύγκρουσης, καθώς πετούν στο ίδιο ύψος και συγκλίνουν πάνω από την ορεινή ζώνη της Πίνδου. Σε τέτοιες περιπτώσεις, τα συστήματα και ο έλεγχος εναέριας κυκλοφορίας δίνουν άμεσα εντολές αλλαγής υψομέτρου. Ωστόσο, εκείνη τη στιγμή, κάτι τέτοιο δεν ήταν εφικτό.
Σύμφωνα με το επίσημο πόρισμα της αρμόδιας επιτροπής, τέσσερα λεπτά νωρίτερα, στις 08:59, είχε εκδηλωθεί «εκτεταμένη και για πρώτη φορά σε τέτοια έκταση, διαταραχή στις Υπηρεσίες Επικοινωνιών στο ATHINAI FIR/HELLAS UIR, με κατάληψη/μπλοκάρισμα συχνοτήτων (έντονος συνεχής θόρυβος) και ταυτόχρονες δυσλειτουργίες σε τηλεπικοινωνιακά κυκλώματα εδάφους-εδάφους και επιμέρους ζεύξεις δεδομένων». Η βλάβη συνοδευόταν από «έντονο θόρυβο/συριγμό», ακόμη και στη συχνότητα κινδύνου των 121,5 MHz. Επιπλέον, το ίδιο πόρισμα αναφέρει ότι μεταξύ 09:00 και 09:32 η διαταραχή επεκτάθηκε «σε κρίσιμες Climax συχνότητες», με πλήρη διακοπή τηλεπικοινωνιακών γραμμών για 16 αεροδρόμια και απώλεια της εικόνας του πληροφοριακού συστήματος «ATLAS» για την Πολεμική Αεροπορία.
Ώρα 09:06: Το αεροσκάφος της Tunisair έχει πλέον εξέλθει της Χαλκιδικής και βρίσκεται στα ανοιχτά του Θερμαϊκού Κόλπου, ενώ το αιγυπτιακό έχει περάσει πάνω από την Κόρινθο, κατευθυνόμενο προς τον κόλπο της Ιτέας.
Ώρα 09:08 – 09:12: Οι πορείες των δύο αεροσκαφών συνεχίζουν να συγκλίνουν. Το τυνησιακό πλησιάζει τον Κίσσαβο και στη συνέχεια περνά πάνω από τη Λάρισα με κατεύθυνση τα Τρίκαλα, ενώ το αιγυπτιακό αφήνει πίσω του τον Κορινθιακό και περνά πάνω από τον Παρνασσό.
Ώρα 09:14: Στο σημείο αυτό σημειώνεται η κρίσιμη εξέλιξη. Ενώ και τα δύο αεροσκάφη πετούν για 13 λεπτά σχεδόν στο ίδιο υψόμετρο, κοντά στα 36.000 πόδια, το Airbus της Tunisair εμφανίζεται να κατεβαίνει στα 35.000 πόδια. Εκτιμάται ότι, ύστερα από επανειλημμένες προσπάθειες, αεροελεγκτής κατάφερε να επικοινωνήσει με τον πιλότο μέσω της συχνότητας κινδύνου και να του δώσει εντολή καθόδου. Σημειώνεται πάντως ότι, βάσει κανόνων, τα δυτικά δρομολόγια χρησιμοποιούν «ζυγά» υψόμετρα, γεγονός που καθιστά την επιλογή των 35.000 ποδιών ασυνήθιστη.
Ώρα 09:16 – 09:19: Τα δύο αεροσκάφη προσεγγίζουν την Πίνδο και τελικά συναντώνται στο ίδιο γεωγραφικό στίγμα στις 09:19, όμως σε διαφορετικό ύψος, αποφεύγοντας την τραγωδία.
Το ερώτημα που προκύπτει είναι τι θα συνέβαινε εάν δεν είχε καταστεί δυνατή η επικοινωνία με κάποιον από τους πιλότους. Έμπειροι χειριστές επισημαίνουν ότι όλα τα σύγχρονα αεροσκάφη διαθέτουν το αυτόνομο σύστημα αποφυγής συγκρούσεων TCAS (Traffic Collision Avoidance System). Το TCAS παρακολουθεί την πορεία άλλων αεροσκαφών σε ακτίνα έως 25 ναυτικών μιλίων και, σε περίπτωση κινδύνου, δίνει αυτόματες εντολές ανόδου ή καθόδου στους πιλότους, οι οποίες υπερισχύουν ακόμη και των οδηγιών του ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας.
