Πώς η κρίση στη Μέση Ανατολή επηρεάζει τις πτήσεις από και προς Αθήνα

Η γεωπολιτική ένταση στο Ιράν αρχίζει να επηρεάζει πλέον άμεσα τον ελληνικό αεροπορικό χάρτη.

Το Διεθνές Αεροδρόμιο Αθηνών «Ελευθέριος Βενιζέλος» καταγράφει σημαντικές ακυρώσεις πτήσεων προς τη Μέση Ανατολή, καθώς χώρες της περιοχής έχουν κλείσει τον εναέριο χώρο τους ή περιορίσει δραστικά την αεροπορική δραστηριότητα λόγω της σύγκρουσης.

Τα πρώτα στοιχεία δείχνουν ότι από την έναρξη της κρίσης έχουν ακυρωθεί πάνω από 150 πτήσεις από και προς την Αθήνα με προορισμούς στη Μέση Ανατολή. Σε καθημερινή βάση σημειώνονται περίπου 40 ακυρώσεις, αντιπροσωπεύοντας 5-8% του συνόλου των πτήσεων του αεροδρομίου – ποσοστό σημαντικό για ένα διεθνές hub όπως η Αθήνα. Οι πραγματικοί αριθμοί πιθανόν να είναι υψηλότεροι, καθώς πολλές ακυρώσεις αφορούν επόμενες ημερομηνίες ή αλλαγές δρομολογίων που δεν έχουν συγκεντρωθεί.

Η κρίση επηρεάζει πολλές αγορές. Οι ακυρώσεις αφορούν χώρες όπως το Ισραήλ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ, το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ, το Ομάν και τη Σαουδική Αραβία, ενώ περιορισμοί ή προσωρινά κλεισίματα εναέριων χώρων έχουν καταγραφεί και στον Λίβανο και την Ιορδανία. Η αναστολή πτήσεων από πολλές εταιρείες έχει προκαλέσει αναπροσαρμογές στα δρομολόγια, επηρεάζοντας τόσο ελληνικές όσο και διεθνείς εταιρείες.

Ανάμεσα στους αερομεταφορείς που έχουν αλλάξει δρομολόγια περιλαμβάνονται η Aegean Airlines και η Sky Express από την Ελλάδα, καθώς και οι Emirates, Qatar Airways, Etihad Airways, Royal Jordanian και Middle East Airlines. Οι εταιρείες αυτές συνδέουν την Αθήνα όχι μόνο με τη Μέση Ανατολή αλλά και με παγκόσμιους κόμβους για πτήσεις προς Ασία, Ινδία και Αυστραλία.

Οι οικονομικές συνέπειες δεν είναι αμελητέες. Το Διεθνές Αεροδρόμιο Αθηνών αντλεί έσοδα από τέλη επιβατών, τέλη αεροσκαφών και εμπορικές δραστηριότητες, με εκτιμώμενο μέσο έσοδο 18-22 ευρώ ανά επιβάτη. Μια διεθνής πτήση προς τη Μέση Ανατολή μεταφέρει συνήθως 160-200 επιβάτες, δημιουργώντας έσοδα 3.000–4.000 ευρώ ανά πτήση. Με τις 40 ακυρώσεις ημερησίως, η απώλεια υπολογίζεται περίπου στα 140.000 ευρώ ημερησίως, ή 4–4,5 εκατ. ευρώ μηνιαίως. Σε σενάριο τριών μηνών, οι απώλειες φτάνουν τα 12–15 εκατ. ευρώ, ενώ σε εξαμηνιαίο δυσμενές σενάριο μπορούν να αγγίξουν τα 25–30 εκατ. ευρώ.

Η Μέση Ανατολή παραμένει στρατηγική αγορά για την Αθήνα, με αυξημένη επιβατική κίνηση από χώρες του Κόλπου μετά την πανδημία. Οι συνδέσεις με hubs όπως Ντουμπάι, Τελ Αβίβ και Ντόχα επιτρέπουν στη χώρα να συνδεθεί με πολλούς προορισμούς στην Ασία και την Ωκεανία, καθιστώντας το «Ελ. Βενιζέλος» σημαντικό περιφερειακό κόμβο.

Οι επισκέπτες από το Ισραήλ και τις χώρες του Κόλπου αποτελούν τουρίστες υψηλής δαπάνης, με σημαντικές καταναλωτικές δαπάνες όλο το χρόνο. Το 2024, η ισραηλινή αγορά αντιπροσώπευε περίπου το 2% των συνολικών ταξιδιωτικών εισπράξεων της Ελλάδας, σημειώνοντας σημαντική αύξηση σε σχέση με προηγούμενα έτη.

Η γεωπολιτική αβεβαιότητα επηρεάζει και τη μετοχή του Διεθνούς Αεροδρομίου Αθηνών, που είναι εισηγμένη στο Χρηματιστήριο Αθηνών. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι ακόμη και σε ένα δυσμενές σενάριο εξαμήνου με απώλειες 25–30 εκατ. ευρώ, το πλήγμα δεν ξεπερνά το 5–6% των ετήσιων εσόδων, διατηρώντας την επίδραση διαχειρίσιμη.

Οι χρηματιστηριακές αγορές, όμως, αντιδρούν και στην αβεβαιότητα. Η ένταση στη Μέση Ανατολή μπορεί να προκαλέσει βραχυπρόθεσμη μεταβλητότητα στη μετοχή, με διακυμάνσεις 2–5%, καθώς οι επενδυτές επαναξιολογούν τον κίνδυνο για τουρισμό και αερομεταφορές.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το πραγματικό στοίχημα για το αεροδρόμιο δεν είναι οι ακυρώσεις καθεαυτές, αλλά η επίπτωση στον τουρισμό και τη διεθνή συνδεσιμότητα της χώρας.

Στο αρνητικό σενάριο τριών έως έξι μηνών κρίσης, οι περιορισμοί στον εναέριο χώρο μπορούν να επηρεάσουν πτήσεις προς Ισραήλ, ΗΑΕ, Σαουδική Αραβία, Κατάρ, Μπαχρέιν, Ομάν και Κουβέιτ. Αυτό θα επηρεάσει τόσο τις απευθείας πτήσεις όσο και τους transit επιβάτες, το business travel και τον premium τουρισμό από τον Κόλπο.

Εάν η κρίση συνεχιστεί και επηρεάσει τις ταξιδιωτικές ροές προς Ευρώπη και μεγάλα διεθνή hubs του Κόλπου, οι οικονομικές επιπτώσεις θα μπορούσαν να είναι ακόμη μεγαλύτερες, καθιστώντας τη Μέση Ανατολή κρίσιμο παράγοντα για τη λειτουργία και την οικονομική πορεία του αεροδρομίου.