Διευκρινίσεις σχετικά με το μέλλον της αεροπορικής συνδεσιμότητας της Κύπρου παρέχει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μετά τις ανησυχίες που διατυπώθηκαν για πιθανές αλλαγές στο καθεστώς των κρατικών ενισχύσεων προς τις αεροπορικές εταιρείες.
Το θέμα ήρθε στο προσκήνιο έπειτα από δημοσίευμα του philenews, το οποίο ανέδειξε τις ανησυχίες της κυπριακής κυβέρνησης για ενδεχόμενες περικοπές στις ενισχύσεις και το αίτημά της για ειδική μεταχείριση των νησιωτικών κρατών.
Ακολούθησε παρέμβαση του κυπριακού Υπουργείου Μεταφορών, το οποίο διαβεβαίωσε ότι η αεροπορική συνδεσιμότητα της χώρας παραμένει διασφαλισμένη.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκαθαρίζει ότι οι οριστικές αποφάσεις για τις αναθεωρημένες κατευθυντήριες γραμμές αναμένονται το πρώτο τρίμηνο του 2027, ενώ μέχρι τότε συνεχίζεται η αξιολόγηση των σχολίων που υποβλήθηκαν κατά τη δημόσια διαβούλευση.
Στη γραπτή δήλωση του εκπροσώπου της Επιτροπής επισημαίνεται:
«Μετά τη δημόσια διαβούλευση σχετικά με το σχέδιο των αναθεωρημένων κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα των αερομεταφορών, η οποία ολοκληρώθηκε στις 11 Ιουνίου, η Επιτροπή εξετάζει επί του παρόντος τα σχόλια που έλαβε. Η υιοθέτηση των αναθεωρημένων κατευθυντήριων γραμμών έχει προγραμματιστεί για το πρώτο τρίμηνο του 2027.»
Αναφορικά με τις λεγόμενες ενισχύσεις εκκίνησης (start-up aid), η Επιτροπή σημειώνει:
«Όσον αφορά τις ενισχύσεις εκκίνησης (start-up aid) η εμπειρία μας δείχνει ότι το εργαλείο αυτό χρησιμοποιήθηκε ελάχιστα από το 2014, ενώ η υποστηρικτική μας μελέτη κατέδειξε ότι οι αεροπορικές εταιρείες άνοιξαν πολλά νέα δρομολόγια από το 2014 χωρίς τη χρήση ενισχύσεων εκκίνησης.»
Παράλληλα, η Κομισιόν εξετάζει κατά πόσο το συγκεκριμένο εργαλείο μπορεί να εξακολουθήσει να συμβάλλει ουσιαστικά στη βελτίωση της συνδεσιμότητας απομακρυσμένων περιοχών και νησιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στην ίδια ανακοίνωση επισημαίνεται ακόμη:
«Βρίσκεται σε εξέλιξη προβληματισμός σχετικά με το αν οι ενισχύσεις εκκίνησης προς τις αεροπορικές εταιρείες θα μπορούσαν να αποτελέσουν αποτελεσματικό εργαλείο για την προώθηση της συνδεσιμότητας των περιφερειών της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των απομακρυσμένων περιοχών και των νησιών. Η Επιτροπή θεωρεί ότι στη σημερινή, πλήρως απελευθερωμένη αγορά αεροπορικών μεταφορών, οι αερομεταφορείς πρέπει να επωμίζονται οι ίδιοι τα λειτουργικά τους έξοδα και να αναλαμβάνουν το ρίσκο του ανοίγματος νέων, δυνητικά κερδοφόρων δρομολογίων.»
Ωστόσο, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι για δρομολόγια που εξυπηρετούν Υποχρεώσεις Δημόσιας Υπηρεσίας (ΥΔΥ/PSO) εξακολουθεί να υπάρχει η απαραίτητη ευελιξία, ώστε να διασφαλίζεται η αδιάλειπτη σύνδεση απομακρυσμένων περιοχών.
Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά:
«Ωστόσο, για συγκεκριμένα δρομολόγια που είναι κρίσιμης σημασίας για τις υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας (ΥΔΥ – PSOs), οι κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις παρέχουν ήδη ευελιξία προκειμένου να αποφευχθεί ο κίνδυνος διακοπής των συνδέσεων και επιτρέπουν τη θέσπιση επειγουσών δημόσιων υπηρεσιών για τη διατήρηση των δρομολογίων αυτών.»
Κλείνοντας, η Επιτροπή διαβεβαιώνει ότι:
«Γενικά, η Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη προσοχή στις ανάγκες συνδεσιμότητας των νησιών εντός της ΕΕ.»
Τι ισχύει για την Κύπρο
Σύμφωνα με πληροφορίες από αρμόδιες πηγές της Κομισιόν, η Κύπρος δεν έχει αξιοποιήσει το καθεστώς των ενισχύσεων εκκίνησης από το 2014, όταν τέθηκαν σε ισχύ οι υφιστάμενες ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές.
Επιπλέον, δεν έχουν εγκριθεί τακτικές κρατικές ενισχύσεις για τα αεροδρόμια Λάρνακας και Πάφου, με εξαίρεση τα προσωρινά μέτρα που εφαρμόστηκαν κατά την περίοδο της πανδημίας COVID-19.
Η Επιτροπή υπενθυμίζει επίσης ότι το δρομολόγιο Λάρνακα – Βρυξέλλες λειτουργεί ήδη με καθεστώς Υποχρέωσης Δημόσιας Υπηρεσίας και ότι το συγκεκριμένο πλαίσιο δεν πρόκειται να επηρεαστεί από τις νέες κατευθυντήριες γραμμές.
Οι προτάσεις της Λευκωσίας
Η κυπριακή κυβέρνηση συμμετείχε ενεργά στη δημόσια διαβούλευση, καταθέτοντας έξι προτάσεις με στόχο τη διασφάλιση της αεροπορικής συνδεσιμότητας της χώρας.
Μεταξύ άλλων ζητά:
- αναγνώριση των κυπριακών αεροδρομίων ως υποδομών εδαφικής συνοχής,
- διατήρηση κινήτρων για νέες αεροπορικές γραμμές προς νησιωτικά κράτη,
- δικαιότερη αξιολόγηση των αεροδρομίων με βάση τον λόγο επιβατών προς πληθυσμό,
- μεγαλύτερη μεταβατική περίοδο έως το 2035 για την προσαρμογή στους περιβαλλοντικούς στόχους,
- εξαίρεση της Κύπρου από κριτήρια που αφορούν ανταγωνισμό με γειτονικά αεροδρόμια,
- δυνατότητα στήριξης των αεροπορικών μετακινήσεων για φοιτητές, εργαζομένους και επαγγελματίες.
Από την πλευρά του, το Υπουργείο Μεταφορών της Κυπριακής Δημοκρατίας τονίζει ότι τα υφιστάμενα κίνητρα που εφαρμόζονται σε συνεργασία με τη διαχειρίστρια εταιρεία Hermes βασίζονται σε εμπορικούς όρους της αγοράς και δεν θεωρούνται κρατικές ενισχύσεις, γεγονός που σημαίνει ότι δεν επηρεάζονται από τις υπό διαμόρφωση αλλαγές του ευρωπαϊκού πλαισίου.
