Το σουηδικό αεροσκάφος GlobalEye της Saab ετοιμάζεται να αναλάβει τον ρόλο των νέων «ματιών στον ουρανό» του ΝΑΤΟ, καθώς η Συμμαχία προχωρά στον σχεδιασμό αντικατάστασης του γηρασμένου στόλου αεροσκαφών έγκαιρης προειδοποίησης Boeing E-3A.
Η σχετική ανακοίνωση έγινε στο NATO Summit Defence Industry Forum, που πραγματοποιήθηκε στην Άγκυρα, όπου το ΝΑΤΟ και η κυβέρνηση της Σουηδίας επιβεβαίωσαν την επιλογή του GlobalEye ως της νέας πλατφόρμας εναέριας έγκαιρης προειδοποίησης και ελέγχου (AEW&C).
Σύμφωνα με τη σουηδική κυβέρνηση, η Συμμαχία σχεδιάζει να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με τη Saab για την προμήθεια έως και 10 αεροσκαφών GlobalEye.
Τι είναι το GlobalEye
Το GlobalEye ανήκει στην κατηγορία των αεροσκαφών έγκαιρης προειδοποίησης και ελέγχου (AEW&C), τα οποία είναι εξοπλισμένα με προηγμένα ραντάρ μεγάλης εμβέλειας, αισθητήρες και ολοκληρωμένα συστήματα διοίκησης και ελέγχου.
Χάρη στη δυνατότητα πτήσης σε μεγάλο ύψος, μπορεί να εντοπίζει αεροσκάφη, πλοία, πυραύλους και άλλες απειλές σε μεγάλες αποστάσεις, ακόμη και στόχους χαμηλής πτήσης που ενδέχεται να μην ανιχνεύονται από επίγεια ραντάρ. Παράλληλα, μπορεί να συντονίζει και να υποστηρίζει φίλιες δυνάμεις κατά τη διάρκεια στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Ο υπουργός Άμυνας της Σουηδίας, Pål Jonson, δήλωσε:
«Σε μια σοβαρή κατάσταση ασφάλειας, η ικανότητα έγκαιρης ανίχνευσης απειλών και ελέγχου επιχειρήσεων στον αέρα, στη θάλασσα και στο έδαφος γίνεται ολοένα και πιο σημαντική».
Στη συνέχεια πρόσθεσε:
«Το GlobalEye προσφέρει ακριβώς το είδος προηγμένης επιχειρησιακής εικόνας που χρειάζονται οι σύγχρονες άμυνες για να αντιμετωπίζουν τα πάντα, από μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους έως άλλους τύπους απειλών».
Το ΝΑΤΟ χαρακτηρίζει τα αεροσκάφη έγκαιρης προειδοποίησης ως τα «μάτια στον ουρανό» της Συμμαχίας, καθώς προσφέρουν συνεχή εικόνα του επιχειρησιακού περιβάλλοντος.
Σε αντίθεση με τα περισσότερα στρατιωτικά μέσα του ΝΑΤΟ, ο συγκεκριμένος στόλος δεν ανήκει σε κάποιο κράτος-μέλος, αλλά επιχειρεί υπό τον άμεσο επιχειρησιακό έλεγχο της ίδιας της Συμμαχίας.
Σήμερα, το ΝΑΤΟ διαθέτει 14 αεροσκάφη Boeing E-3A, τα οποία βρίσκονται σε υπηρεσία από το 1982.
Η επιλογή του GlobalEye αποτελεί τη δεύτερη προσπάθεια αντικατάστασης του συγκεκριμένου στόλου. Αρχικά είχε επιλεγεί το Boeing E-7A Wedgetail το 2023, ωστόσο το πρόγραμμα εγκαταλείφθηκε το 2025, όταν η Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ αποφάσισε να αποσύρει το αεροσκάφος από τον προϋπολογισμό της, στρέφοντας το ενδιαφέρον της σε λύσεις διαστημικής επιτήρησης.
Τα χαρακτηριστικά του GlobalEye
Η Saab περιγράφει το GlobalEye ως «τη μοναδική λύση AEW&C στην αγορά που μπορεί να προσφέρει επιτήρηση αέρα, θάλασσας και ξηράς μεγάλης εμβέλειας σε πραγματικό χρόνο, από μία μόνο πλατφόρμα».
Το αεροσκάφος βασίζεται στο επιχειρηματικό τζετ Global 6500 της καναδικής εταιρείας Bombardier και αξιοποιεί συνδυασμό ενεργών και παθητικών αισθητήρων μεγάλης εμβέλειας.
Σύμφωνα με τη Saab, το GlobalEye μπορεί να εντοπίζει, να αναγνωρίζει και να παρακολουθεί στόχους σε αποστάσεις που ξεπερνούν τα 550 χιλιόμετρα, ενώ υπό συγκεκριμένες συνθήκες το ραντάρ του μπορεί να επιτύχει ακόμη μεγαλύτερη εμβέλεια.
Παράλληλα, το αεροσκάφος έχει αυτονομία άνω των 11 ωρών, ενώ, σύμφωνα με τη σουηδική κυβέρνηση, «συνδυάζει εξαιρετικές επιδόσεις πτήσης με χαμηλό κόστος συντήρησης».
Για λόγους σύγκρισης, το Boeing E-3A μπορεί να παρακολουθεί αεροσκάφη και πλοία σε αποστάσεις μεγαλύτερες των 400 χιλιομέτρων και να επιχειρεί για περίπου 10 ώρες συνεχόμενα.
Ένα μόνο E-3A μπορεί να καλύψει περιοχή αντίστοιχη με το μέγεθος της Πολωνίας, ενώ τρία αεροσκάφη επαρκούν για συνεχή επιτήρηση ολόκληρης της Κεντρικής Ευρώπης. Μέχρι στιγμής, η Saab δεν έχει δημοσιοποιήσει αντίστοιχα στοιχεία για την έκταση κάλυψης του GlobalEye.
Την προγραμματισμένη προμήθεια υποστηρίζουν 11 χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ: Βέλγιο, Καναδάς, Δανία, Γερμανία, Λετονία, Λιθουανία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Νορβηγία, Ρουμανία και Σουηδία.
Προς το παρόν δεν έχει υπογραφεί οριστική σύμβαση. Η Saab αναμένεται να ξεκινήσει επίσημες διαπραγματεύσεις με τον Οργανισμό Υποστήριξης και Προμηθειών του ΝΑΤΟ, με στόχο την ολοκλήρωση της συμφωνίας.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Saab, Micael Johansson, δήλωσε στην εφημερίδα Dagens Nyheter ότι, εφόσον οι διαπραγματεύσεις ολοκληρωθούν εγκαίρως, οι πρώτες παραδόσεις των αεροσκαφών θα μπορούσαν να ξεκινήσουν το 2030.
