Οι πυρκαγιές από μπαταρίες ιόντων λιθίου εξελίσσονται σε έναν από τους τρεις σημαντικότερους κινδύνους για τις αεροπορικές εταιρείες, με τον κλάδο να καταγράφει περίπου δύο περιστατικά την εβδομάδα παγκοσμίως. Η αύξηση των επιβατών, των πτήσεων και των ηλεκτρονικών συσκευών πολλαπλασιάζει τα σημεία έκθεσης μέσα στα αεροσκάφη.
Το οικονομικό διακύβευμα εκτείνεται από την εκπαίδευση πληρωμάτων και την προμήθεια ειδικού εξοπλισμού περιορισμού πυρκαγιάς έως τις αναγκαστικές προσγειώσεις, τις επιχειρήσεις έκτακτης ανάγκης και την απώλεια αεροσκαφών. Τον Ιανουάριο του 2025, ένα αεροσκάφος της Air Busan καταστράφηκε στο αεροδρόμιο Gimhae της Νότιας Κορέας. Οι ερευνητές απέδωσαν την πυρκαγιά σε power bank που είχε τοποθετηθεί σε χώρο αποσκευών πάνω από τα καθίσματα.
Η αεροπορική βιομηχανία διαθέτει περιορισμένο περιθώριο για τεχνολογική υποκατάσταση. Οι κατασκευαστές προσωπικών συσκευών έχουν επενδύσει εκτεταμένα στις μπαταρίες ιόντων λιθίου και οι εναλλακτικές λύσεις παραμένουν ακριβότερες. Οι μπαταρίες ιόντων νατρίου κοστίζουν σήμερα περίπου διπλάσια για τον καταναλωτή, διατηρώντας το βάρος της ασφάλειας στους ελέγχους ποιότητας, στη σωστή χρήση και στην άμεση αντίδραση των πληρωμάτων.
Μια φωτιά λίγο πριν από το Λας Βέγκας
Ο δημοσιογράφος τεχνολογίας Μπεν Γουοντέκι βρισκόταν σε πτήση προς το Λας Βέγκας τον Ιούνιο, όταν είδε ανήσυχα μέλη του πληρώματος να κατευθύνονται γρήγορα στο πίσω μέρος του αεροσκάφους. Καπνός και αναστατωμένοι επιβάτες άρχισαν να εμφανίζονται από το ίδιο σημείο.
Ένας επιβάτης χρησιμοποιούσε power bank κατά τη διάρκεια της πτήσης. Η συσκευή υπερθερμάνθηκε, τυλίχθηκε στις φλόγες και προκάλεσε φωτιά σε κάθισμα. Το πλήρωμα τοποθέτησε την μπαταρία σε δοχείο με νερό και το αεροσκάφος πραγματοποίησε γρήγορη και απότομη προσγείωση στο Harry Reid International Airport, όπου το περίμεναν πυροσβεστικές δυνάμεις στον διάδρομο.
Το περιστατικό αποτυπώνει τον λόγο για τον οποίο οι αεροπορικές εταιρείες εντείνουν τις προειδοποιήσεις για τη μεταφορά και χρήση ηλεκτρονικών συσκευών. Οι οδηγίες καλύπτουν τα power banks, τα κινητά τηλέφωνα, τα tablets, τους φορητούς υπολογιστές, τα έξυπνα ρολόγια, τα smart glasses και τα ηλεκτρονικά τσιγάρα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις συσκευές που πέφτουν ανάμεσα στα καθίσματα. Η προσπάθεια ανάκτησής τους μέσω της μετακίνησης του καθίσματος μπορεί να συνθλίψει ή να διατρήσει την μπαταρία, δημιουργώντας συνθήκες υπερθέρμανσης.
Δύο περιστατικά κάθε εβδομάδα
Ο Τζόναθαν Νίκολσον της βρετανικής Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας, CAA, κατατάσσει τις μπαταρίες ιόντων λιθίου στην πρώτη τριάδα των κινδύνων που απασχολούν τον αεροπορικό κλάδο τα τελευταία χρόνια.
Αμερικανική μελέτη κατέγραψε περίπου δύο συμβάντα την εβδομάδα παγκοσμίως. Σε αυτά περιλαμβάνονται επιβάτες που διαπιστώνουν καθυστερημένα ότι έχουν αφήσει συσκευή σε παραδοτέα αποσκευή, περιστατικά καπνού σε χώρους διαχείρισης αποσκευών και πυρκαγιές κατά τη διάρκεια πτήσεων.
Η Federal Aviation Administration χαρακτηρίζει την ασφάλεια των μπαταριών προτεραιότητα. Τα στοιχεία της έδειχναν συνεχιζόμενη αύξηση των επιβεβαιωμένων περιστατικών, με 51 συμβάντα από την αρχή του έτους έως τις 15 Ιουλίου.
Η καταστροφή του αεροσκάφους της Air Busan έδειξε το ανώτερο επίπεδο του κινδύνου. Η φωτιά εκδηλώθηκε ενώ το αεροπλάνο βρισκόταν στο έδαφος, προσφέροντας άμεση πρόσβαση σε πυροσβεστικές δυνάμεις. Μέσα σε πτήση, οι επιλογές περιορισμού είναι πολύ λιγότερες.
Μετά το συμβάν, η International Air Transport Association ξεκίνησε την παγκόσμια εκστρατεία «Travel Smart with Lithium Batteries», με στόχο την ενημέρωση των επιβατών για την ασφαλή μεταφορά ηλεκτρονικών συσκευών.
Θερμοκρασίες έως 1.000 βαθμούς
Η πτήση δεν αυξάνει από μόνη της την επικινδυνότητα της τεχνολογίας. Το επιχειρησιακό πρόβλημα βρίσκεται στην αντιμετώπιση της φωτιάς σε ύψος 32.000 ποδιών, μέσα σε κλειστό χώρο και με περιορισμένα μέσα κατάσβεσης.
Ο Πιερ Κούμπιακ, ειδικός στην τεχνολογία μπαταριών στο βρετανικό National Physical Laboratory, εξηγεί ότι το λίθιο δεν αποτελεί το βασικό υλικό καύσης. Η φωτιά τροφοδοτείται κυρίως από τα οργανικά υλικά και τα πλαστικά στο εσωτερικό της συσκευής.
Η θερμοκρασία μπορεί να ξεπεράσει πολύ γρήγορα τους 700 βαθμούς Κελσίου και να προσεγγίσει τους 1.000. Η ένταση και η ταχύτητα της θερμικής αντίδρασης δημιουργούν κίνδυνο για τα καθίσματα, τις αποσκευές και τις διπλανές συσκευές.
Το νερό παραμένει το βασικό μέσο άμεσης αντίδρασης, καθώς ψύχει την μπαταρία και περιορίζει τη συνέχιση της θερμικής αντίδρασης. Ορισμένες αεροπορικές εταιρείες διαθέτουν εξειδικευμένα δοχεία περιορισμού, με τα πληρώματα να εκπαιδεύονται για γρήγορη αναγνώριση και απομόνωση του συμβάντος.
Το πρόβλημα των φθηνών power banks
Οι πυρκαγιές σε κινητά τηλέφωνα πριν από περίπου μία δεκαετία έφεραν τον κίνδυνο των μπαταριών στο επίκεντρο. Σύμφωνα με τον Κούμπιακ, τα συγκεκριμένα περιστατικά συνδέονταν με προβληματικό σχεδιασμό, τον οποίο οι μεγάλοι κατασκευαστές αντιμετώπισαν τα επόμενα χρόνια.
Το σημερινό πρόβλημα βρίσκεται στην ταχεία εξάπλωση φθηνών power banks, vapes και άλλων ηλεκτρονικών συσκευών που παράγονται με αμφίβολους ελέγχους ποιότητας. Η πίεση για χαμηλή τιμή περιορίζει το κόστος σχεδιασμού, κατασκευής και πιστοποίησης.
Στην αλυσίδα κινδύνου συμμετέχει και η συμπεριφορά των χρηστών. Ακατάλληλα καλώδια, φθαρμένες συσκευές, λανθασμένη φόρτιση και ελλιπής φροντίδα αυξάνουν τις πιθανότητες βλάβης.
Οι επιβάτες συχνά αγνοούν πόσες από τις συσκευές τους βασίζονται σε μπαταρίες ιόντων λιθίου. Ένα ταξίδι μπορεί να περιλαμβάνει κινητό τηλέφωνο, φορητό υπολογιστή, tablet, power bank, smartwatch, ακουστικά, smart glasses και vape, δημιουργώντας πολλαπλές πιθανές πηγές θερμικού επεισοδίου για κάθε επιβάτη.
Γιατί οι μπαταρίες πρέπει να παραμένουν προσβάσιμες
Οι αεροπορικές αρχές ζητούν οι συσκευές με μπαταρίες λιθίου να μεταφέρονται στην καμπίνα και να παραμένουν σε σημείο όπου μπορούν να εντοπιστούν και να αντιμετωπιστούν άμεσα. Η τοποθέτησή τους στις παραδοτέες αποσκευές μεταφέρει το περιστατικό σε χώρο χωρίς συνεχή οπτική επιτήρηση και με περιορισμένη δυνατότητα πρόσβασης κατά την πτήση.
Η αποθήκευση power banks σε ντουλάπια πάνω από τα καθίσματα δυσκολεύει επίσης την άμεση αναγνώριση της συσκευής που υπερθερμαίνεται. Η έγκαιρη εμφάνιση καπνού, οσμής ή θερμότητας αυξάνει τον διαθέσιμο χρόνο αντίδρασης του πληρώματος.
Οι επαναλαμβανόμενες ανακοινώσεις των αεροπορικών εταιρειών λειτουργούν ως βασικό εργαλείο πρόληψης. Οι επιβάτες φαίνεται να αποδέχονται τους περιορισμούς, με το μεγαλύτερο κενό να εντοπίζεται στην ενημέρωση για τις συσκευές που περιέχουν τη συγκεκριμένη τεχνολογία.
Το κόστος κρατά το λίθιο κυρίαρχο
Ο κλάδος δεν διαθέτει σήμερα οικονομικά ανταγωνιστική εναλλακτική λύση στις μπαταρίες ιόντων λιθίου. Οι βιομηχανίες τεχνολογίας και προσωπικών συσκευών έχουν επενδύσει μεγάλα κεφάλαια σε γραμμές παραγωγής, εφοδιαστικές αλυσίδες και προϊόντα που βασίζονται σε αυτές.
Οι μπαταρίες ιόντων νατρίου αποτελούν μία πιθανή εναλλακτική τεχνολογία. Το κόστος τους για τους καταναλωτές παραμένει περίπου διπλάσιο, περιορίζοντας τη δυνατότητα άμεσης μαζικής υιοθέτησης.
Η οικονομική δομή της αγοράς κατευθύνει τις αεροπορικές εταιρείες στη διαχείριση του υπάρχοντος κινδύνου. Αυστηρότεροι έλεγχοι ποιότητας, ενημέρωση επιβατών, προσβάσιμη τοποθέτηση των συσκευών, κατάλληλος εξοπλισμός και εκπαίδευση των πληρωμάτων αποτελούν τα διαθέσιμα εργαλεία. Μια γενική απαγόρευση των power banks θα μετέφερε σημαντικό κόστος στους επιβάτες χωρίς διαθέσιμο υποκατάστατο αντίστοιχης τιμής και λειτουργικότητας.
