Δεν αποτελούν πλέον προνόμιο αποκλειστικά των αστέρων του θεάματος, των βασιλικών οικογενειών ή των ολιγαρχών.
Η χρήση ιδιωτικών τζετ επεκτείνεται ταχύτατα και σε κοινά υψηλού εισοδήματος, που αναζητούν άνεση, ταχύτητα και αποφυγή της ταλαιπωρίας των εμπορικών αεροδρομίων.
Τα τελευταία χρόνια, οι επιλογές πρόσβασης σε ιδιωτικά αεροσκάφη έχουν πολλαπλασιαστεί, καθιστώντας εφικτή τη χρήση τους ακόμη και για όσους δεν είναι αρχηγοί κρατών ή επικεφαλής πολυεθνικών. Ήδη από την περίοδο της πανδημίας, η ζήτηση για ιδιωτικές πτήσεις κατέγραψε έντονη άνοδο.
Την Τετάρτη (17/12), περισσότερα από 23.500 ιδιωτικά αεροσκάφη εκτιμάται ότι βρίσκονται σε κυκλοφορία παγκοσμίως, σύμφωνα με τον Ντενέζ Τιγιαγκαραγιάν, στέλεχος της εταιρείας συμβούλων αεροπλοΐας IBA Insight.
Η Βόρεια Αμερική συγκεντρώνει περίπου το 60% έως 70% του παγκόσμιου στόλου, ενώ αυξανόμενο ενδιαφέρον καταγράφεται από τη Μέση Ανατολή και την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού, με αιχμή την Ινδία. Το 2024 παραδόθηκαν 764 ιδιωτικά αεροσκάφη, έναντι 644 το 2020, ενώ για το 2025 οι εκτιμήσεις ανεβάζουν τον αριθμό στις 820 παραδόσεις.
Παράλληλα, για τα πιο δημοφιλή μοντέλα έχουν δημιουργηθεί λίστες αναμονής. Σύμφωνα με την JetNet, έως το 2034 οι νέες παραδόσεις αναμένεται να αγγίξουν τις 9.700.
Ο «χαρακτηριστικός» πελάτης
Η πλειονότητα των ιδιωτικών αεροσκαφών παραμένει πλήρως ιδιόκτητη. Ωστόσο, έδαφος κερδίζει σταθερά η συνιδιοκτησία ή τμηματική συμμετοχή, όπου με μία εφάπαξ καταβολή ο χρήστης αποκτά μερίδιο ιδιοκτησίας και συγκεκριμένες ώρες πτήσης ετησίως.
«Στην τμηματική ιδιοκτησία βλέπουμε τη μεγαλύτερη ανάπτυξη τα τελευταία πέντε χρόνια», λέει στην Deutsche Welle ο Ντάνιελ Ρίφερ, στέλεχος της McKinsey στο Μόναχο και πρώην πιλότος.
Μία ακόμη εναλλακτική είναι η ναύλωση μέσω συνδρομητικών προγραμμάτων. Όπως επισημαίνει ο ίδιος, ορισμένοι ιδιοκτήτες εκμισθώνουν τα αεροσκάφη τους όταν δεν τα χρησιμοποιούν, αυξάνοντας έτσι τη διαθεσιμότητα στην αγορά.
Το αποτέλεσμα είναι διπλό: όχι μόνο πωλούνται περισσότερα ιδιωτικά τζετ, αλλά αυξάνονται σημαντικά και οι ώρες πτήσης, οι οποίες είναι πλέον κατά 120% υψηλότερες σε σχέση με το 2019.
Σύμφωνα με τον Ντενέζ Τιγιαγκαραγιάν, οι αγοραστές παραμένουν κυρίως οι «υπερ-πλούσιοι» (high networth individuals), κυβερνήσεις και εταιρείες τσάρτερ όπως οι NetJets και FlexJets. Ωστόσο, το προφίλ των χρηστών έχει διευρυνθεί και περιλαμβάνει «οικογένειες, επιχειρηματίες ή και πρωτοεμφανιζόμενους ταξιδιώτες που θέλουν ασφάλεια, ευελιξία, αξιοπιστία και μία αίσθηση πολυτέλειας».
Τι θεωρείται «ιδιωτικό τζετ»
Τα ιδιωτικά ή επιχειρηματικά αεροσκάφη κατατάσσονται σε επτά κατηγορίες, ανάλογα με το μέγεθος και την αυτονομία τους. Από μικρά τετραθέσια με έναν πιλότο και περιορισμένη εμβέλεια, έως μεσαίας κατηγορίας αεροσκάφη 6–10 επιβατών και υπερπολυτελή μοντέλα μεγάλων αποστάσεων.
Στην κορυφή της κλίμακας βρίσκονται τα αεροσκάφη πολυτελών υπερατλαντικών ταξιδιών. Πρόσφατα, η Boeing Business Jets ανακοίνωσε επενδυτικό πρόγραμμα για τη μετατροπή Boeing 747 σε επιχειρηματικά αεροσκάφη, δραστηριότητα που για την Boeing και την Airbus θεωρείται συμπληρωματική.
Αντίθετα, εταιρείες όπως οι Gulfstream, Honda Aircraft, Textron, Bombardier, Dassault και Pilatus δραστηριοποιούνται αποκλειστικά στον συγκεκριμένο κλάδο.
Το κόστος παραμένει ιδιαίτερα υψηλό: ένα νέο ιδιωτικό τζετ μπορεί να φτάσει τα 75 έως 78 εκατ. δολάρια, χωρίς να υπολογίζονται τα ετήσια έξοδα συντήρησης, καυσίμων, ασφάλισης και πληρωμάτων, τα οποία ανέρχονται σε εκατομμύρια δολάρια.
Περιβάλλον και αντιδράσεις
Τα ιδιωτικά τζετ εκπέμπουν σημαντικά περισσότερους ρύπους ανά επιβάτη σε σύγκριση με τα εμπορικά αεροσκάφη, γεγονός που τα καθιστά στόχο έντονης κριτικής από περιβαλλοντικές οργανώσεις. Για τους επικριτές τους, πρόκειται για μία υπερβολική –αν όχι περιττή– μορφή μετακίνησης.
Παρά τις αντιδράσεις, όσοι τα επιλέγουν επιμένουν ότι «ο χρόνος είναι η μεγαλύτερη πολυτέλεια». Και, όπως εκτιμά ο Ντενέζ Τιγιαγκαραγιάν, η αγορά αναμένεται να συνεχίσει να αναπτύσσεται, καθώς ο παγκόσμιος πλούτος αυξάνεται και τα ευέλικτα σχήματα ναύλωσης καθιστούν την πρόσβαση ολοένα ευκολότερη.
