Όσοι έχουν ταξιδέψει έστω και μία φορά με αεροπλάνο, ειδικά σε πολύωρη πτήση, γνωρίζουν καλά το φαινόμενο: ενώ έξω επικρατούν υψηλές θερμοκρασίες, μέσα στην καμπίνα συχνά χρειάζεται ζακέτα, κάλτσες ή ακόμη και ένα ελαφρύ μπουφάν.
Η χαμηλή θερμοκρασία που επικρατεί στα αεροσκάφη δεν είναι τυχαία ούτε σχετίζεται με τις προτιμήσεις του πληρώματος. Αντίθετα, πρόκειται για μια συνειδητή επιλογή των αεροπορικών εταιρειών, η οποία εξυπηρετεί την άνεση, την ασφάλεια και τη φυσιολογία των επιβατών.
Γιατί η καμπίνα είναι τόσο δροσερή
Ο Μπόμπι Λόρι, πρώην αεροσυνοδός και παρουσιαστής της ταξιδιωτικής εκπομπής «The Jet Set», εξηγεί στο Popular Science ότι τα πληρώματα προετοιμάζονται για τις χαμηλές θερμοκρασίες της καμπίνας ανεξάρτητα από τις καιρικές συνθήκες που επικρατούν στο αεροδρόμιο αναχώρησης. Ακόμη και μέσα στο καλοκαίρι, οι αεροσυνοδοί φορούν συχνά ζακέτες ή σακάκια, γνωρίζοντας τις συνθήκες που θα επικρατήσουν κατά τη διάρκεια της πτήσης.
Η θερμοκρασία στην καμπίνα διατηρείται συνήθως μεταξύ 21 και 24 βαθμών Κελσίου, εύρος που θεωρείται ιδανικό για εσωτερικούς χώρους. Ωστόσο, η αίσθηση του κρύου γίνεται εντονότερη λόγω της εξαιρετικά χαμηλής υγρασίας.
Σε ύψος πλεύσης, τα επίπεδα υγρασίας μέσα στο αεροσκάφος κυμαίνονται μόλις μεταξύ 10% και 20%, ποσοστά χαμηλότερα ακόμη και από εκείνα πολλών ερημικών περιοχών. Ο ξηρός αέρας επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται το σώμα τη θερμοκρασία, κάνοντάς την να φαίνεται χαμηλότερη.
Η χαμηλή θερμοκρασία μειώνει τον κίνδυνο λιποθυμίας
Βασικός λόγος για τον οποίο οι περισσότερες εμπορικές αεροπορικές εταιρείες διατηρούν δροσερή την καμπίνα είναι η μείωση του κινδύνου λιποθυμικών επεισοδίων.
Η πίεση στο εσωτερικό του αεροσκάφους δεν αντιστοιχεί σε εκείνη της στάθμης της θάλασσας, αλλά προσομοιάζει συνθήκες υψομέτρου περίπου 6.000 έως 8.000 ποδιών. Πρόκειται για έναν απαραίτητο τεχνικό συμβιβασμό, καθώς η διατήρηση πίεσης αντίστοιχης με εκείνη στο επίπεδο της θάλασσας θα απαιτούσε σημαντικά βαρύτερα αεροσκάφη και πολύ μεγαλύτερη κατανάλωση καυσίμων.
Για τους περισσότερους ταξιδιώτες η διαφορά αυτή περνά απαρατήρητη. Ωστόσο, το διαθέσιμο οξυγόνο είναι λιγότερο σε σχέση με το επίπεδο της θάλασσας, με αποτέλεσμα ορισμένοι επιβάτες να αισθάνονται ζάλη, αδυναμία ή τάση λιποθυμίας, ιδιαίτερα όταν σηκώνονται απότομα μετά από ύπνο.
Παράλληλα, η δροσερή ατμόσφαιρα συμβάλλει στη διατήρηση μεγαλύτερης εγρήγορσης των επιβατών, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό σε περίπτωση αναταράξεων ή ανάγκης εκκένωσης του αεροσκάφους.
Αντίθετα, οι υψηλότερες θερμοκρασίες επιβαρύνουν την κυκλοφορία του αίματος, αυξάνουν τον καρδιακό ρυθμό και τις ανάγκες του οργανισμού σε οξυγόνο. Το πιο δροσερό περιβάλλον βοηθά στη σταθερότερη αναπνοή, στον ηπιότερο καρδιακό ρυθμό, στη διατήρηση καλύτερων επιπέδων οξυγόνου στο αίμα και μπορεί να περιορίσει τη ναυτία ή τη δυσφορία που προκαλεί η κίνηση.
Πιο άνετο περιβάλλον για όλους τους επιβάτες
Η θερμοκρασία επηρεάζει σημαντικά και την αίσθηση ξηρότητας. Σε μια ήδη αφυδατωμένη ατμόσφαιρα, η υπερβολική ζέστη θα επιτάχυνε την απώλεια υγρασίας από το σώμα, εντείνοντας τη δυσφορία των επιβατών. Ο πιο δροσερός αέρας συμβάλλει ώστε η καμπίνα να παραμένει πιο άνετη.
Ένας ακόμη πρακτικός λόγος αφορά τη θερμότητα που εκπέμπουν οι ίδιοι οι επιβάτες. Σε μια γεμάτη πτήση, εκατοντάδες άνθρωποι βρίσκονται σε μικρή απόσταση μεταξύ τους, γεγονός που ανεβάζει σταδιακά τη θερμοκρασία της καμπίνας. Έτσι, η αρχική χαμηλή θερμοκρασία λειτουργεί ως αντιστάθμισμα, διατηρώντας τις συνθήκες πιο ευχάριστες μέχρι το τέλος της πτήσης.
Ποιος ρυθμίζει τη θερμοκρασία
Ο έλεγχος της θερμοκρασίας εξαρτάται από τον τύπο του αεροσκάφους. Σε ορισμένα αεροσκάφη Boeing η διαχείριση γίνεται κυρίως από το πιλοτήριο, ενώ σε αρκετά Airbus οι αεροσυνοδοί μπορούν να πραγματοποιούν επιμέρους ρυθμίσεις μέσω ειδικής κεντρικής οθόνης.
Τα σύγχρονα αεροσκάφη διαθέτουν Σύστημα Ελέγχου Περιβάλλοντος (ECS), το οποίο ρυθμίζει την πίεση, τη θερμοκρασία και την ποιότητα του αέρα σε διαφορετικές ζώνες της καμπίνας.
Το πιλοτήριο διαθέτει ξεχωριστή ζώνη ψύξης, καθώς ο ηλεκτρονικός εξοπλισμός πλοήγησης, επικοινωνιών και ραντάρ παράγει μεγάλες ποσότητες θερμότητας. Αντίστοιχα, η καμπίνα των επιβατών χωρίζεται συνήθως σε δύο έως τέσσερις ανεξάρτητες ζώνες θερμοκρασίας, επιτρέποντας στο πλήρωμα να προσαρμόζει τις συνθήκες ανάλογα με τις ανάγκες κάθε τμήματος. Για τον λόγο αυτό, ένας επιβάτης μπορεί να αντιληφθεί διαφορά θερμοκρασίας μετακινούμενος από το μπροστινό προς το πίσω μέρος του αεροσκάφους.
Ποιες θέσεις είναι πιο κρύες
Για όσους κρυώνουν εύκολα, η επιλογή της θέσης μπορεί να κάνει τη διαφορά. Οι θέσεις δίπλα στα παράθυρα και στις εξόδους κινδύνου είναι συνήθως πιο ψυχρές, καθώς βρίσκονται κοντά στο εξωτερικό κέλυφος ή στις πόρτες του αεροσκάφους.
Αντίστοιχα, οι χώροι κοντά στις κουζίνες της καμπίνας διατηρούνται επίσης σε χαμηλότερες θερμοκρασίες λόγω της λειτουργίας των μονάδων ψύξης.
Τελικά, σε μια καμπίνα με 150 ή 200 επιβάτες είναι αδύνατο να ικανοποιηθούν οι προτιμήσεις όλων. Αυτό που για κάποιους αποτελεί ευχάριστη δροσιά, για άλλους μετατρέπεται σε έντονο κρύο. Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί προτείνουν μια απλή αλλά πρακτική λύση: να υπάρχει πάντα στη χειραποσκευή μία ζακέτα ή ένα φούτερ.
