Πριν ξεκινήσει οποιοδήποτε ταξίδι, αξίζει να γνωρίζουν οι επιβάτες ποια δικαιώματα τους παρέχει η Ευρωπαϊκή Ένωση σε περίπτωση που κάτι δεν εξελιχθεί σύμφωνα με τον προγραμματισμό.
Είτε ταξιδεύετε εντός, προς ή εκτός της ΕΕ, οι δυνατότητες αποζημίωσης ή υποβολής αξιώσεων εξαρτώνται από το μέσο μεταφοράς που χρησιμοποιείτε. Σε περίπτωση ακύρωσης πτήσης, μεγάλης καθυστέρησης τρένου ή απώλειας αποσκευών κατά τη διάρκεια μιας κρουαζιέρας, οι ευρωπαϊκοί κανόνες προβλέπουν συγκεκριμένα δικαιώματα που ισχύουν σε όλα τα κράτη-μέλη.
Μεταξύ των συνηθέστερων περιστατικών που καλύπτονται περιλαμβάνονται η απώλεια πτήσης ανταπόκρισης, οι υπεράριθμες κρατήσεις και η άρνηση επιβίβασης, οι ακυρώσεις ή καθυστερήσεις δρομολογίων τρένων, η πρόωρη αναχώρηση λεωφορείου ή πούλμαν, η απώλεια αποσκευών κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, καθώς και τραυματισμοί που μπορεί να προκύψουν σε θαλάσσια μεταφορά.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η διαδικασία υποβολής καταγγελίας είναι κοινή και ακολουθεί συγκεκριμένα βήματα.
Αρχικά, ο επιβάτης θα πρέπει να επικοινωνήσει με την εταιρεία από την οποία προμηθεύτηκε το εισιτήριό του, χρησιμοποιώντας το επίσημο έντυπο καταγγελίας που διαθέτει.
Εφόσον δεν υπάρξει απάντηση μέσα σε έναν μήνα από τη σιδηροδρομική εταιρεία, σε δύο μήνες από την αεροπορική εταιρεία ή την εταιρεία θαλάσσιας μεταφοράς και σε τρεις μήνες από την εταιρεία λεωφορείων ή πούλμαν, ή εάν η απάντηση δεν θεωρείται ικανοποιητική, ο επιβάτης μπορεί να απευθυνθεί στην αρμόδια εθνική αρχή της χώρας όπου προέκυψε το πρόβλημα.
Παράλληλα, υπάρχει η δυνατότητα επικοινωνίας με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Καταναλωτών της χώρας κατοικίας για συμβουλές και υποστήριξη σχετικά με τα δικαιώματα των επιβατών.
Εάν η υπόθεση εξακολουθεί να μην επιλύεται, μπορεί να επιδιωχθεί εξωδικαστική επίλυση της διαφοράς μέσω αρμόδιου φορέα. Η συγκεκριμένη δυνατότητα παρέχεται αποκλειστικά σε κατοίκους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ιδιαίτερη μέριμνα προβλέπεται και για τα άτομα με αναπηρία ή μειωμένη κινητικότητα. Οι επιβάτες αυτοί έχουν δικαίωμα ισότιμης πρόσβασης σε αεροπλάνα, τρένα, λεωφορεία, πούλμαν και πλοία, καθώς και δωρεάν παροχή βοήθειας στους τερματικούς σταθμούς και κατά τη διάρκεια του ταξιδιού. Σε περίπτωση παραβίασης των δικαιωμάτων τους, μπορούν να ακολουθήσουν την ίδια διαδικασία υποβολής καταγγελίας.
Νέα μέτρα ενισχύουν την προστασία των επιβατών
Τον Ιούλιο του 2026 η Ευρωπαϊκή Ένωση ενέκρινε την πρώτη ουσιαστική αναθεώρηση των κανόνων για τα δικαιώματα των επιβατών αεροπορικών μεταφορών έπειτα από περισσότερα από 20 χρόνια.
Στόχος των νέων ρυθμίσεων είναι να καταστήσουν τα αεροπορικά ταξίδια πιο απλά, διαφανή και δίκαια για τους επιβάτες.
Μεταξύ των σημαντικότερων αλλαγών προβλέπεται ότι τα παιδιά κάτω των 12 ετών θα κάθονται δίπλα στον ενήλικο συνοδό τους χωρίς επιπλέον χρέωση. Παράλληλα, θεσπίζονται σαφέστερες πληροφορίες για τα επιτρεπόμενα όρια αποσκευών και τις τυχόν επιβαρύνσεις πριν από την ολοκλήρωση της κράτησης.
Επιπλέον, οι διαδικασίες διεκδίκησης αποζημίωσης ή επιστροφής χρημάτων γίνονται ταχύτερες και απλούστερες, ενώ ενισχύεται η υποστήριξη των επιβατών και η δυνατότητα μεταφοράς τους με άλλη πτήση σε περιπτώσεις ακυρώσεων ή σημαντικών καθυστερήσεων.
Παράλληλα, ενισχύεται η προστασία για ταξίδια με ανταπόκριση, ενώ διευρύνονται τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία ή μειωμένη κινητικότητα, με ιδιαίτερη έμφαση στην καλύτερη προστασία του εξοπλισμού κινητικότητάς τους.
Οι νέοι κανόνες αναμένεται να τεθούν σε εφαρμογή το καλοκαίρι του 2027. Μέχρι τότε εξακολουθούν να ισχύουν οι υφιστάμενοι κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
