Σταθερά στα σχέδια των αρχών βρίσκεται εδώ και χρόνια η κατασκευή νέου αεροδρομίου που θα μειώσει αισθητά τον χρόνο πρόσβασης στο Μάτσου Πίτσου.
Ως η δημοφιλέστερη τουριστική ατραξιόν του Περού, το Μάτσου Πίτσου υποδέχθηκε το 2024 περισσότερους από 1,5 εκατ. επισκέπτες.
Με βάση τις εκτιμήσεις, ο αριθμός αυτός αναμένεται να αυξηθεί κατακόρυφα από το επόμενο έτος, όταν η λειτουργία νέου αεροδρομίου θα καταστήσει ευκολότερη τη μετάβαση στην αρχαία ινκαϊκή ακρόπολη.
Παρότι η εξέλιξη θεωρείται θετική για τους ταξιδιώτες —καθώς ο χώρος φημίζεται για τη δύσκολη πρόσβαση—, αντιδράσεις εκφράζονται εδώ και χρόνια από κατοίκους της περιοχής και αρχαιολόγους.
Το επίπονο ταξίδι προς το Μάτσου Πίτσου
Μέχρι και σήμερα, όσοι επιθυμούν να επισκεφθούν τα ερείπια του 15ου αιώνα χρειάζεται να υποστούν μια ιδιαίτερα απαιτητική διαδρομή.
Συνήθως, η άφιξη γίνεται στο αεροδρόμιο της Λίμα και ακολουθεί εσωτερική πτήση προς το Κούσκο. Από εκεί, οι επισκέπτες συνεχίζουν με τρένο ή λεωφορείο έως την Αγουας Καλιέντες (Πόλη Μάτσου Πίτσου), πριν ολοκληρώσουν την πρόσβαση με διαδρομή 25 λεπτών με λεωφορείο ή με ανάβαση πεζή προς την ακρόπολη.
Εναλλακτικά, διατίθεται τετραήμερη πεζοπορία μέσα από τις Άνδεις για όσους αναζητούν πιο απαιτητική εμπειρία.
Για μερίδα ταξιδιωτών, η χρονοβόρα αυτή διαδρομή αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της εμπειρίας, καθώς η ακρόπολη οικοδομήθηκε σκόπιμα σε μεγάλο υψόμετρο, κρυμμένη σε νεφοδάσος του Αμαζονίου.
Σε άλλους, ωστόσο, το πολύωρο ταξίδι λειτουργεί αποτρεπτικά, καθώς δεν θεωρείται πρακτική επιλογή.
Το νέο αεροδρόμιο στα σκαριά
Στον σχεδιασμό των αρχών βρίσκεται εδώ και δεκαετίες η δημιουργία αεροδρομίου που θα сокращεί δραστικά τον χρόνο μετάβασης στο Μάτσου Πίτσου.
Ύστερα από παρατεταμένες καθυστερήσεις, ελλείψεις χρηματοδότησης και σκάνδαλα διαφθοράς, το έργο φαίνεται να μπαίνει σε φάση επιτάχυνσης.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το Διεθνές Αεροδρόμιο Τσιντσέρο θα ανεγερθεί στα περίχωρα της ομώνυμης ιστορικής πόλης στις Άνδεις, επιτρέποντας στους ταξιδιώτες να παρακάμπτουν τις στάσεις στη Λίμα και το Κούσκο.
Με τον τρόπο αυτό, η διάρκεια του ταξιδιού προς την περιοχή αναμένεται να μειωθεί σημαντικά.
Παρά το γεγονός ότι στο εργοτάξιο καταγράφεται μέχρι στιγμής περιορισμένη δραστηριότητα, οι αρχές ανακοίνωσαν ότι το αεροδρόμιο προγραμματίζεται να ολοκληρωθεί έως τα τέλη του 2027.
Ανησυχίες για την κληρονομιά των Ίνκα
Βάσει των σχεδίων, το νέο αεροδρόμιο θα μπορεί να εξυπηρετεί έως και οκτώ εκατομμύρια ταξιδιώτες ετησίως και, σύμφωνα με το BBC, ενδέχεται να αυξήσει τους επισκέπτες στην περιοχή έως και κατά 200%.
Από την πλευρά τους, οι υποστηρικτές του έργου προβάλλουν τα αναμενόμενα οικονομικά οφέλη για μια λιγότερο ανεπτυγμένη περιφέρεια, από νέες θέσεις εργασίας στις κατασκευές έως την ανάπτυξη καταλυμάτων και τουριστικών υπηρεσιών.
Αντίθετα, οι αυτόχθονες κοινότητες, οι αρχαιολόγοι και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιούν εξαρχής για σοβαρούς πολιτιστικούς και περιβαλλοντικούς κινδύνους.
Ήδη στο Μάτσου Πίτσου ισχύουν ημερήσια όρια επισκεπτών μέσω αυστηρού συστήματος κρατήσεων, λόγω του υπερσυνωστισμού.
Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, η περαιτέρω αύξηση των επισκεπτών θα ασκήσει δυσανάλογη πίεση στα εύθραυστα ερείπια. Παράλληλα, επικριτές επισημαίνουν ότι οι χαμηλές πτήσεις πάνω από τη γειτονική Ογιανταϊτάμπο και τον αρχαιολογικό της χώρο ενδέχεται να προκαλέσουν ανεπανόρθωτες ζημιές στα ίχνη των Ίνκα, ενώ τονίζεται και ο κίνδυνος για την Ιερή Κοιλάδα.
Ιστορικά, το τοπίο αυτό —που τον 15ο αιώνα αποτελούσε τον πυρήνα της μεγαλύτερης αυτοκρατορίας του κόσμου— είναι διάσπαρτο με ινκαϊκούς δρόμους, κατασκευές, αρδευτικά δίκτυα και αλατωρυχείο, πολλά από τα οποία χρησιμοποιούνται ακόμη.
Οι απαλλοτριώσεις εκτάσεων που απαιτούνται για το έργο εκτιμάται ότι απειλούν άμεσα τη συγκεκριμένη πολιτιστική κληρονομιά.
«Πρόκειται για ένα διαμορφωμένο τοπίο, με αναβαθμίδες και διαδρομές που σχεδιάστηκαν από τους Ίνκα», δήλωσε το 2019 στην εφημερίδα Guardian η Νατάλια Μαχλούφ, Περουβιανή ιστορικός τέχνης στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ. «Η κατασκευή αεροδρομίου εδώ θα το κατέστρεφε».
Φόβοι για επιδείνωση της λειψυδρίας
Σε κίνδυνο τίθενται, όπως τονίζουν οι περιβαλλοντικές οργανώσεις, τόσο οι αγροτικές παραδόσεις όσο και το φυσικό περιβάλλον της περιοχής.
Από την ανακοίνωση του έργου και μετά, οικογένειες καλλιεργητών καλαμποκιού γύρω από το Τσιντσέρο προχωρούν στην πώληση των εκτάσεών τους, σύμφωνα με το BBC.
Με την αύξηση της αεροπορικής και οδικής κίνησης προς το αεροδρόμιο, ο χαρακτήρας της περιοχής αναμένεται να μεταβληθεί ριζικά, με ξενοδοχεία και ξενώνες να αντικαθιστούν σταδιακά την αγροτική κληρονομιά.
Επιπλέον, εκφράζονται έντονες ανησυχίες ότι τα έργα θα επιδεινώσουν τα προβλήματα υδροδότησης, εξαντλώντας τη λεκάνη απορροής της λίμνης Πιουράι, από την οποία το Κούσκο καλύπτει σχεδόν το μισό των αναγκών του σε νερό.
Την ίδια στιγμή, τα συστήματα διαχείρισης απορριμμάτων λειτουργούν ήδη στα όριά τους, ενώ υποδομές ανακύκλωσης απουσιάζουν.
Τελικά, οι πολέμιοι του έργου εξακολουθούν να ελπίζουν ότι, όπως έχει συμβεί επί δεκαετίες, το εγχείρημα θα συναντήσει νέα εμπόδια στην υλοποίησή του.
